DEĞERLER EĞİTİMİ AÇISINDAN AŞIK YAŞAR REYHANİ'NİN ŞİİRLERİNİN İNCELENMESİ - AY, ŞULE (Fırat Üniveristesi, 2025)
Türk kimliğinin oluşum sürecinin başlangıcından itibaren Türklerin temel prensiplerinden biri vatana, bayrağa, millete ve kültüre sahip çıkmak, bu değerleri kendinden sonraki nesillere aktarmaktır. Bu aktarım süreci zaman içerisinde çeşitlenmiş ve eğitim kurumları aracılığıyla kurumsal bir yapıya bürünmüştür. Eğitim kurumlarında, genç nesillerin eğitim açısından donanımlı bireyler olarak yetişmeleri hedeflenirken aynı zamanda millî benliğe sahip, adaletli, vatanına bağlı, insan sevgisi yüksek, dinî ve kültürel değerlere duyarlı, ailesine, çevresine karşı sorumluluk sahibi bireylerin topluma kazandırılması amaçlanmaktadır. Millî eğitim sisteminde yer alan değerler eğitimi, öğrencilerin millî, ahlaki, kültürel ve manevi kazanımlar edinmesini hedeflerken bu kazanımların yalnızca belirli yaş gruplarıyla sınırlı kalmaması, her yaştan bireyi kapsaması esası benimsenmektedir. Eğitim-öğretim süreçlerinde, öğrencilerin kültürel değerleri koruyan, sürdüren, bayrağını seven ve daima yükseltmeyi amaçlayan bireyler olarak yetişmeleri eğitim programlarının öncelikli hedefleri arasındadır. Öğrencilere her ders kapsamında belirli bir değer kazandırılmaya çalışılırken bu değerlerin bireyin ilgi alanı ve algı düzeyine uygun biçimde aktarılması, sürecin etkililiği açısından büyük önem taşımaktadır. Değerler eğitimi kapsamında, öğrencilerin bireysel ilgi alanlarına yönelik materyal ve yöntemlerin kullanılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda Türk Dili ve Edebiyatı derslerinde, edebiyatın farklı türlerinin yanı sıra âşık edebiyatına da yer verilmekte, âşıkların yaşamı ve şiirleri aracılığıyla öğrencilerin değerlerle tanışması sağlanmaktadır. Âşık edebiyatı içerisinde yer alan şiirlerindeki ahlaki ve toplumsal temalar, değerler eğitimi açısından önemli kazanımlar sunmaktadır. Bu kapsamda, Âşık Yaşar Reyhani'nin hayatı, âşıklık serüveni, sanatı ve şiirleri aracılığıyla adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik gibi değerlerin öğrencilere aktarımı hedeflenmiştir. Âşık Yaşar Reyhani, 20. yüzyıl âşıklık geleneğinin güçlü temsilcilerinden biri olarak şiirleriyle toplumu eğitmiş, bilinçlendirmiş ve yönlendirmiştir. Reyhani, şiirlerinde geçmişin karanlık dönemlerini hatırlatırken Millî Mücadele yıllarını âdeta birer şiirle yeniden tasvir etmiştir. Bununla birlikte, yalnızca geçmişe odaklanmayan sanatçı, günümüz insanına da öğüt ve önerilerde bulunmuştur. Âşıklık geleneğini başarılı bir şekilde temsil eden Âşık Yaşar Reyhani şiirlerini bir sorumluluk bilinciyle oluştururken tüm ulusunda bu bilinç ve farkındalıkla vatanına, bayrağına ve kültürüne sahip çıkan bireyler olmaları yolunda nasihatlerde bulunmuştur. Âşık, her yaştan insana seslenirken şiirleriyle geçmişten geleceğe kültürel birikimlerin aktarılmasında önemli bir rol üstlenmiştir.

Since the beginning of the formation process of Turkish identity, one of the fundamental principles of the Turkish people has been to protect the homeland, flag, nation, and culture, and to pass these values on to future generations. This process of transmission has diversified over time and has gained an institutional structure through educational institutions. While these institutions aim to raise young generations as well-equipped individuals in terms of education, they also seek to bring up individuals who possess national consciousness, are just, devoted to their homeland, full of love for humanity, sensitive to religious and cultural values, and responsible toward their families and environment. Values education, which is included in the national education system, aims to help students acquire national, moral, cultural, and spiritual values. It is based on the principle that these values should not be limited to certain age groups but should encompass individuals of all ages. In educational processes, one of the primary goals of the curriculum is to raise students who protect and sustain cultural values, love their flag, and strive to elevate it. While each subject aims to instill a specific value in students, it is of great importance that these values are conveyed in a way that aligns with the individual's interests and level of perception to ensure the effectiveness of the process. In the context of values education, it is important to use materials and methods that align with students' individual interests. In this regard, Turkish language and literature courses include various literary genres as well as folk poetry (âşık literature). Through the lives and poems of folk poets (âşıks), students are introduced to important values. The moral and social themes in their poems offer significant contributions to values education. Within this scope, the life, artistic journey, and poetry of Âşık Yaşar Reyhani aim to convey values such as justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism, and helpfulness to students. Âşık Yaşar Reyhani, as one of the strong representatives of the 20th-century minstrel tradition, educated, raised awareness in, and guided society through his poems. While reminding readers of the dark periods of the past, he vividly depicted the years of national struggle through his poetry. However, he did not only focus on the past; he also offered advice and suggestions to contemporary people. Successfully representing the minstrel tradition, Âşık Yaşar Reyhani created his poems with a sense of responsibility and advised all members of his nation to become individuals who are conscious of and committed to their homeland, flag, and culture. Addressing people of all ages, he played an important role in transmitting cultural heritage from past to future through his poetry.
Analysis of Aşık Yaşar Reyhani's poems on the theme of homelandin terms of values education
Keywords: Halk Bilimi (Folklor)