RESERVOIR CHARACTERIZATIONS OF THE UPPER CRETACEOUS DEEP MARINE TURBIDITES TO THE CLOSE NORTHERN PART OF SULAIMANIYAH, (NORTHERN IRAQ) - SALIH, HEMIN MUHAMMAD HAMA SALIH HAMA (Fırat Üniveristesi, 2017)
Bu çalışmada Süleymaniye ilinin (Kuzey Irak) kuzeybatısında yüzeyleme veren Geç Kretase yaşlı Tanjero Formasyonu'na ait düşük yoğunluklu türbidit kumtaşlarının rezervuar özellikleri, arazi ve laboratuvar çalışmalarıyla incelenmiştir. Bu kapsamda kalınlıkları120-190 m arasında değişen yedi adet stratigrafik kesit ölçülmüş, bu kesitlerden rezervuar araştırması için 44 kayaç örneği alınmıştır. Bu örnekler ince kesit petrografi araştırması ile porozite ve permeabilite testlerinde kullanılmıştır. Ölçülü stratigrafik kesitlerden yedi ayrı litofasiyes grubu ve bunlara bağlı 48 alt fasiyes ortaya çıkarılmıştır. Tane boyuna göre yapılan sınıflamada kaba taneli kumtaşı tabakası (KTKT: Dört adet alt fasiyes içerir), orta taneli kumtaşı tabakası (OTKT: Oniki alt fasiyes içerir), ince taneli kumtaşı tabakası (İTKT: Onsekiz alt fasiyes içerir), çok ince taneli kumtaşı tabakası (ÇİTKT: İki alt fasiye içerir), şeyl ve silt boyutundaki türbidit tabakası (ŞSTT: Beş alt fasiyes içerir), ince taneli ve ince tabakalı türbiditler (İTT: Dört alt fasiyes içerir), orta taneli ince tabakalı türbiditler (OTİTT: Üç alt fasiyes içerir). Ana fasiyes gruplarının alt fasiyesleri içerdikleri sedimanter yapılara göre ayırtlanmıştır. Bütün gruplar Bouma istifinin farklı bölümlerini içeren düşük yoğunluklu türbiditlerden oluşmaktadır. Bu fasiyesler depolanma ortamı olarak dış yelpazenin orta kısımları ile lob kenarı ve lob dış kenarını temsil etmektedirler. Petrografik analizler sonucunda bu kumtaşlarının kalklitit (litarenit) olduğu ve çok ince ve orta taneli çört, silttaşı, çamurtaşı, radyolaryalı çört, radyolaryalı çamurtaşı gibi taşınmış sedimanter kayaç paçalarından oluştuğu ve yarı köşeli-köşeli, zayıf ve orta derecede boylanmış, kısa mesafeden taşınmış ve yarı olgunluk evresini temsil eden özelliklere sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Uzun tane kontağı ile konkavo konveks ve süturlu tane kontak türleri ve yüksek kontak indeksi (4.7), orta-yüksek paketlenme, orta derecede kompaklaşma gibi özellikler bu kumtaşlarının düşük rezervuar kalitesine sahip olduğunun göstergeleridir. Petrografik analizlerden elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan "litik döngü kategorisi" bu türbiditler için tespit edilen ve Alt Kretase yaşlı Kulkula Formasyonu'nu içeren, tamamen sedimanter kayaçlardan meydana gelmiş bir kaynak alanı (provenans) temsil etmektedir. V İnceleme alanındaki kumtaşlarının porozitesi %5.51 ile %11.59 arasında değişmekte olup %7.11 ortalamaya sahiptir. Bu ortalama hazne kayaç açısından oldukça düşüktür. Permeabilite değerleri ise 10.71 ile 2315.65 milidarcy arasında ve 866.35 milidarcy gibi yüksek bir ortalamaya sahiptir. Ortalama olarak %99.621 oranında tanelerinin taşınmış sedimanter kayaç parçalarından olması ve bunların içerisinde karbonat kayaç parçalarının yüksek oranlarda olması ayrıca kalsit minerallerinin bulunması nedeniyle oluşan alterasyon ve yeniden kristallenme ile kalsit oluşumu poroziteyi düşürerek bu kumtaşlarının rezervuar kalitesini oldukça olumsuz yönde etkilemiştir. Geriye kalan boşlukların katı bitum tarafından doldurulmuş olması (oranı ince kesit örneklerinde %1-%15 arasında değişmektedir), petrografik özelliklerine dayanılarak hesaplanan % 30 oranındaki ilksel poroziteyi % 7.11'e düşürmüştür. Bu bulgulara göre Süleymaniye kuzeybatısında yüzeyleme veren Tanjero Formasyonu'na ait kumtaşlarının düşük porozite ve çok iyi permeabilite özelliklerine sahip olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar kelimeler: Tanjero Formasyonu, türbidit kumtaşları, rezervuar özellikleri, kuzeybatı Süleymaniye, Kuzey Irak

In this study reservoir characterization of the Upper Cretaceous low density turbidite sandstones of Tanjero Formation, northwestern part of Sulaimaniyah city, Northern Iraq, were analyzed. The sandstone portion of the unit have been examined through field and laboratory based studies. Seven logs were measured and described in detail. Average thickness of the measured sections is 158 m. The field logs start from the contact between underlying Shiranish Formation to more than 150 meters in thickness in the turbidite unit. 44 rock samples were taken for petrographic analysis, porosity and permeability tests from the logs for laboratory analyses. Seven distinctive main lithofacies groups consisting of forty-eight subfacies were identified from seven measured sections for facies analysis. The groups classified as grain size are coarse grain sandstone beds (CGSB: includes four subfacies), medium grain sandstone beds (MGSB: includes twelve subfacies), fine grain sandstone beds (FGSB: includes eighteen subfacies), very fine grain sandstone beds (VFGSB: includes two subfacies), shale and silt sized thin bedded turbidites (STBT: includes five subfacies), fine sand thin bedded turbidites (FSTBT: includes four subfacies) and medium sand thin bedded turbidites (MSTBT: includes three subfacies). The subdivisions of the groups are separated according to their internal sedimentary structures. All facies groups represent low density turbidites composed of different divisions of the Bouma sequence. These facies represent about middle part of outer fan and lobe fringe to lobe distal fringe sand rich depositional system. Petrographic analysis points out that, the sandstones are calclithite (litharenite), very fine to medium grained in size consisting of chert, siltstone, mudstone, radiolarian chert and radiolarian mudstone fragments, angular to subangular in shape, very poorly to moderately sorted, transported over short distances and represent submature stage. Mainly long grain, concavo convex and sutured grain contact types and high contact index (4.7) represent moderate to tightly packing, moderate compaction which are negatively III effecting the reservoir quality. Lithic recycle category obtained from petrography is the only tectonic provenance composed of sedimentary rocks of the Lower Cretaceous Qulqula Formation for the sandstones. Porosity of the studied sandstones range from 5.51% to 11.59 % which is poor to beginning of fair with an average value of 7.11%. The obtained permeability varies between 10.71-2315.65 md and their mean value is 866.35 md representing high permeability. As the modal components of the sandstones are made up of 99.621 % reworked sedimentary rock fragments with high carbonate rock clasts, and existence of calcite minerals, the reservoir quality of the turbidite sandstones was strongly negatively influenced by the alteration of these elements creating mainly calcite cementations. The effect of calcite occurrences and solid bitumen fillings ranging between 1-15 percentage plugging of pores cause a final reduced porosity. As a result, the turbidite sandstones of the Tanjero Formation cropping out to the northwest of Sulaimaniyah have general poor porosity and a very good permeability. Keywords: Tanjero Formation, turbidite sandstone, reservoir characterization, northwestern Sulaimaniyah, Northern Iraq
Süleymaniye yakın kuzeyindeki üst kretase yaşlı derin deniz türbiditlerinin hazne kaya özellikleri (Kuzey Irak
Keywords: Jeoloji Mühendisliği