MULTİPL MİYELOM HASTALARINDA PET CT DEKİ KEMİK VE KEMİK İLİĞİ TUTULUMU İLE KEMİK İLİĞİ BİYOPSİSİNDEKİ PLAZMA HÜCRE ORANININ PROGNOZA ETKİSİ - KARAMAN, KEVSER (Fırat Üniveristesi, 2024)
Multipl miyelom (MM), kemik iliğinde plazma hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir malignite türüdür. Böbrek yetmezliği, kemikte litik lezyonlar, hiperkalsemi, anemi ile klinik seyir gösterir. Bu hastalığın prognozu, birçok faktöre bağlıdır. PET/CT'deki kemik ve kemik iliği tutulumu ile kemik iliği biyopsisindeki plazma hücre oranının prognoza etkisi, hastalığın şiddetini ve tedaviye yanıtını değerlendirmede kritik rol oynamaktadır. Bu tez çalışmasında, MM hastalarında tanı anındaki PET/CT'deki kemik tutulumunun varlığı ve metabolik aktivite düzeyi (SUVmax) ile kemik iliği biyopsisindeki plazma hücre oranının prognostik değerleri arasındaki ilişki ve sağkalıma etki eden faktörler incelenmiştir. Ocak 2015 ve Mayıs 2023 tarihleri arasında 18 yaş ve üzeri Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji kliniğinde takip edilen multipl miyelom tanısı almış 48 hasta çalışmaya dahil edilmiş ve retrospektif olarak verileri analiz edilmiştir. Çalışmaya 48 hasta dahil edilmiştir. Hastaların 25 tanesi (%52.08) kadın ve 23'ü (%47.92) erkekti. Hastaların tanı anındaki ortanca yaşı 61.5 (41-80) idi. Hastaların CRAB bulguları değerlendirildiğinde, tanı anında tüm hastaların %31 oranında kemik tutulumu olduğu, anemisi olan %17, hiperkalsemisi olan %10, renal yetmezliği olan %6 olarak saptandı. M protein tipine göre hastalar kemik tutulumu olup olmamasına göre değerlendirildiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Ancak istatistiksel olarak anlamlı fark olmamasına rağmen kappa hafif zincir türünde olanlarda kemik tutulumu oransal olarak daha fazla idi (kemik tutulumu olanlar: %12.9, kemik tutulumu olmayanlar: %5.88, p=0.087). Kemik tutulumu olan ve olmayan hastaların cinsiyet açısından analizi gerçekleştirildiğinde anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.83). Plazma hücre oranının %50 altında veya üstünde olması ile kemik tutulumunun varlığı arasındaki ilişkiyi analiz edildiğinde anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.99). Kemik tutulumu ile albümin arasında zayıf bir ilişki bulunduğu görülmüştür (P=0.08). Plazma hücre oranı değeri ile hiperkalsemi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0.0082). Laboratuvar bulguları incelendiğinde albümin ile plazma hücre oranının %50 ve üstünde olmasının kemik tutulumuna etki ettiği (p=0.075 zayıf bir ilişki) görülmüştür. Kemik tutulumu olan ve aynı zamanda SUVmax <5 olan hasta sayısı 12 (%25), SUVmax ?5 olan hasta sayısı 19 (%39)'dur. Kemik tutulumu ile SUVmax değerinin ?5 olduğu hastalarda güçlü bir istatistiksel ilişki olduğunu (p=0,00012), ancak M-Protein türü kappa ve albümin değerleri ile kemik tutulumu arasında zayıf ilişkiler olduğunu (sırasıyla p=0,087 ve p=0,080) göstermiştir. 1. basamak tedavi yanıtlarının kısmi yanıt ve üzeri olması (PR, VGPR, CR) ve kısmi yanıt altında olması (refrakter, progrese) durumları ile kemik tutulumu ve plazma hücre oranı arasındaki ilişki incelenmiştir ancak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (kemik tutulumu için p=0.99, plazma hücre oranı için p=0.107). Kemik tutulumu olan hastaların ortanca tedavi süresi 39 (1-106) ay olarak hesaplanırken kemik tutulumu olmayan hastaların ortanca tedavi süresi 35 (1-95) ay olarak bulunmuştur. Kemik tutulumu ile sağkalım ilişkisini analiz edildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0.612). Plazma hücre oranı ?%50 olan hastaların medyan sağ kalımı süresi 37 (1-105) ay olup plazma hücre oranı <%50 altında olan hastaların medyan sağ kalımı 38.5 (4-106) ay olarak bulunmuştur. Plazma hücre oranının %50'den büyük olup olmaması ile sağkalım süreleri açısından anlamlı fark bulunamamıştır (0.773). SUVmax değeri ?5 olan hastaların medyan sağ kalımı 43 (4-106) ay olup SUVmax <5 olan hastaların medyan sağ kalımı 36 (1-65) ay olarak hesaplanmıştır. Çalışmamızda SUVmax değerinin 5 ve üstünde olup olmaması ile sağkalım süreleri açısından istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0271). Plazma hücre oranı değeri ile CRAB bulgularından sadece hiperkalsemi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0.0082). Kemik tutulumu ile SUVmax değerinin ?5 olduğu hastalarda güçlü bir istatistiksel ilişki olduğunu (p=0,00012), ancak M-Protein türü kappa ve albümin değerleri ile kemik tutulumu arasında zayıf ilişkiler olduğunu (sırasıyla p=0,087 ve p=0,080) göstermiştir. Plazma hücre oranı ve SUVmax değeri ile sağkalım süreleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Anahtar Kelimeler: Multipl Miyelom, PET/CT, Kemik Tutulumu, Kemik İliği, Plazma Hücre Oranı
The effect of bone and bone marrow involvement in PET CT and plasma cell ratio in bone marrow biopsy on prognosis in multiple myeloma patients
Keywords: İç Hastalıkları