TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ'NİN KARADENİZ POLİTİKASI - YALÇIN, ESRA (Fırat Üniveristesi, 2024)
Tarihî süreç içerisinde önemli bir medeniyet havzası olma özelliğini koruyan Karadeniz kıyıları, birçok topluluğa ve devlete ev sahipliği yaptı. Asya ve Avrupa kıtaları arasında yer alan ve Boğazlar yoluyla Akdeniz'e bağlanan bu iç deniz, jeopolitik ve stratejik konumundan dolayı tarihin her döneminde dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. Tarıma elverişli havzaları, değerli madenlerin bolluğu, Doğu–Batı ve Kuzey–Güney doğrultulu ana ticaret yollarının kavşak noktasında olması ve büyük nehirler yoluyla Avrupa'nın iç kesimlerine kadar ulaşımının sağlanması gibi nedenler geçmişten günümüze Karadeniz Havzası'nı kıymetli kılan hususlardır. Sahip olduğu coğrafî avantajlar sayesinde İlk Çağ'da olduğu gibi Orta Çağ'da da bölgesel avantajını korumaya devam eden Karadeniz, uluslararası ticaretin merkez noktalarından biri olma özelliğini sürdürdü. İpek Yolu'nun Karadeniz'in Anadolu kıyılarına ulaşan kolu ile Kırım üzerinden Karadeniz'in kuzeyine bağlantı kurulan ana hatlardaki ticarî akışı sağlamak, iktisadî güç kadar bölgesel hâkimiyet de sağlıyordu. Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu'da yoğunlaşan Türk göçleri sonucunda kurulan Türkiye Selçuklu Devleti de bu durumun farkına vararak bölgesel güç ve ekonomik kalkınmanın yollarını aradı. Bizans İmparatorluğu, Ermeni Krallığı, Haçlı Birlikleri ve Türk Beyliklerine karşı verilen mücadeleler ile Anadolu'da siyasî birliğini korumaya çalışan Türkiye Selçuklu Devleti, bu topraklara tutunmayı başardı. Türklerin Anadolu'dan atılamayacağını kabul ettirdikten sonra yeni bir aşamaya geçti. Akdeniz ve Karadeniz kıyılarına kadar yayılarak doğal sınırlara ulaşmak, ülkesine yönelecek tehditlerin önüne geçmek ve uluslararası ticarette söz sahibi olarak iktisadî güç sağlamak. Bu amacı gerçekleştirmek için Anadolu'yu kervansaraylarla donatan Türkiye Selçukluları, sigorta anlayışını geliştirerek hâkimiyet sahası içerisinde yer alan topraklarda ticaret yapmayı çok daha güvenli hale getirdiler. Bu durum Selçuklular dönemi Anadolu'sunu uluslararası ticaretin doğu-batı, kuzey-güney yönünde transit geçiş güzergâhı olmasının önünü açtı ve bölgenin iktisadî canlılığını arttırdı.

The Black Sea coasts, which have been an important basin of civilization throughout history, have been home to many communities and states. Located between the continents of Asia and Europe and connected to the Mediterranean through the Straits, this inland sea has attracted attention in every period of history due to its geopolitical and strategic position. The basins suitable for agriculture, the abundance of valuable minerals, being at the crossroads of the main trade routes in the East-West and North-South directions and providing transportation to the inner parts of Europe through large rivers are the reasons that make the Black Sea Basin valuable from past to present. Thanks to its geographical advantages, the Black Sea, which continued to maintain its regional advantage in the Middle Ages as it did in the ancient times, continued to be one of the of the central points of international trade. Ensuring the commercial flow on the Silk Road's branch reaching the Anatolian shores of the Black Sea and the main lines connecting to the north of the Black Sea via Crimea ensured regional dominance as well as economic power. The Seljuk State of Turkey, which was established as a result of the Turkish migrations that intensified in Anatolia after the Battle of Malazgirt, also recognized this situation and sought ways of regional power and economic development. The Seljuk State of Turkey, which tried to maintain its political unity in Anatolia with the struggles against the Byzantine Empire, the Armenian Kingdom, the Crusader Unions and the Turkish principalities, managed to hold on to these lands. After making it accepted that Turks could not be expelled from Anatolia, it moved to a new stage. To reach natural borders by spreading to the Mediterranean and Black Sea coasts, to prevent threats to its country and to provide economic power by having a say in international trade. In order to realize this goal, the Seljuks of Turkey equipped Anatolia with caravanserais, developed the concept of insurance and made it much safer to trade in the lands under their sovereignty. This paved the way for Seljuk Anatolia to become a transit route for international trade in the east-west and north-south directions and increased the economic vitality of the region.
Black Sea policy of the Turkish Seljuk State
Keywords: Tarih