A Theoretical Examination On The Stemmatic (Genealogical) Method In Textual Criticism - Demirci, Abdullah (Fırat University, 2022)
Textual criticism (examination) seeks to generate the most accurate version of an author's manuscript based on available copies. Textual criticism became prominent in the contemporary sense during the 19th and 20th centuries. Textual criticism studies, which were conducted extensively first in the West and then in the Islamic world, resulted in the development of several approaches aiming to identify the best version of the text under examination. Among the most prominent examples of these are the genealogical (stemmatic) method in the West and the best text method in the Islamic world. In the best text method, which is known as the most widespread examination method in textual criticism activities, which gained momentum from the mid-19th century in the Islamic world, the examiner identifies a master copy which he thinks is the closest to the text of the author and exhibits the most solid text by taking certain criteria into consideration. Apart from obvious mistakes, the examiner does not make any changes in the master (umm) copy he selects, and does not include other copies in the text, only referring to different variants of the text. The principle of "adherence to the master copy" adopted in the method aims to limit interference in the text and prevent unnecessary and erroneous processes by the examiner.

Stemmatik/soy-ağacı yöntemi özellikle Batıda metin tenkitçiliği sahasında oldukça yaygın kullanılan bir metot haline gelmiştir. Temeli XVI. yüzyıla kadar uzanan ve XIX. yüzyılın ilk yarısını takip eden yıllarda tekamül seyrini büyük ölçüde tamamlayan bu yöntem, yazmalar arası soya bağlı bir ilişkinin bulunduğu fikrine dayanmaktadır. Bu makalede tespit (recensio) ve inceleme (examinatio) olmak üzere iki aşamadan oluşan soy-ağacı yöntemi, teorik planda temel kaynaklar referans alınarak incelenmiştir. Her yöntemde olduğu gibi soy-ağacı yöntemine de birtakım eleştiriler yöneltilmiştir. Ancak yöntemi kuşkulu hale getiren unsurların diğer yöntemlerde de fazlasıyla yer aldığı görülmektedir. “Ortak hata” vurgusunu temele alarak metnin mümkün olduğunca hatalardan arındırılmış versiyonuna ulaşmak, diğer yöntemlerden farklı olarak tüm asıl nüshaları tahkik çalışmasına bilfiil dahil etmek, her ne kadar tahkik faaliyetini daha zor ve uzun vadeli yapsa da dipnotta metne dahil olması muhtemel vecihleri en geniş ve kapsayıcı bir şekilde okuyucuya sunmak, birçok metnin tenkitli neşrinde diğer yöntemlere nazaran daha etkin bir biçimde kullanılabilir olmak ve birkaç nüshayı esas almakla yetinen metin tenkidi yöntemlerinde muhtemelen fark edilemeyecek birtakım hataların tespit ve onarılmasında daha elverişli olmak gibi özellikler soy-ağacı yöntemini, özellikle Temel İslam Bilimleri sahasında klasik eserlerin tenkitli neşrinde takip edilen diğer metin tenkidi yöntemlerine güçlü bir alternatif yapma yolunda oldukça etkili olacaktır.
Metin Tenkidinde Stemmatik (Soy-Ağacı) Yöntemi Üzerine Teorik Bir İnceleme
Keywords: Religious Studies; Din Araştırmaları