Eşrefzâde Abdlkâdir Bursevî ve Tefsirciliği - Kaya, Semra (Fırat Üniversitesi, 2025)
[TR] EŞREFZÂDE ABDULKÂDİR BURSEVÎ VE TEFSİRCİLİĞİ Öz Vahyin inzâli ile başlayan Kur’ân’ı anlama gayretinin bir sonucu olarak her dönemde çeşitli tefsir kitapları telif edilmiştir. Hz. Peygamberden döneminden itibaren başlayan bu anlama faaliyeti günümüze kadar devam etmiştir. Araştırmaya konu olan müfessir Osmanlı döneminde yaşamış Eşrefzâde Abdülkâdir Bursevî de bu anlama gayretine dahil olan müfessirlerden olmuş, Zübdetü’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân isimli babası Arapça el yazma bir eser telif etmiştir. Söz konusu eser müellifin babası Eşrefzâde İzzeddîn Efendi’nin telif ettiği Enîsü’l-Cenân isimli eserin özeti mahiyetindedir. Eşrefzâde tefsirinde dirâyet ve rivâyet metodunu takip etmiştir. Âyetleri Kur’ân’ı Kur’ân, Hz. Peygamber ve sahabe kavli, tâbiûn görüşleri ile de tefsir etmiş, kelimelerin sözlük anlamları üzerinde durmuş, gerekli noktalarda sarf, nahiv bilgilerine yer vermiş, kıraat farklılıklarını belirtmiştir. Bunun yanı sıra tasavvufî kimliğini yorumlarına yansıtmış, işârî tefsire de başvurmuştur. Müellif tefsirinde ahkâm âyetlerin tefsirine genişçe yer vermiş, kelâmî meseleleri kısa ve öz bir şekilde açıklamış, ulûmü’l-Kur’ân meseleleri izah etmiştir. Anahtar Kelimeler: Eşrefzâde, Zübdetü’l-Beyân, Tefsir, Müfessir, Yöntem.

EŞREFZÂDE ABDULKÂDI?R BURSEVÎ AND HIS COMMENTARY Abstract As a result of the endeavour to understand the Qur'an, which started with the revelation of the revelation, various tafsir books have been written in every period. This activity of understanding, which started from the time of the Prophet, has continued until today. Eşrefzâde Abdülkâdir Bursawî, who lived in the Ottoman period, was one of the exegetes involved in this effort to understand the Qur'ân, and his father wrote a manuscript work in Arabic called Zübdetü'l-Beyân an Te'vîli'l-Qur'ân. The work in question is a summary of the work titled En?s al-Jan?n written by the author's father, Ashrafz?da Izzedd?n Efendi. Ashrafz?de followed the method of dir?yah and narration in his tafs?r. He exegeted the verses with the Qur'an, the Prophet and the Companions, and the opinions of the tâbiûn, dwelt on the dictionary meanings of the words, included sarf and nahiv information at necessary points, and stated the differences of qiraat. In addition to this, he reflected his Sufi identity to his interpretations, and he also resorted to allegorical exegesis. In his tafsir, the author gave a wide place to the exegesis of ahkam verses, explained the theological issues in a short and concise way, and explained the issues of ulûm al-Qur'an. Key Words: Ashrafz?de, Zubdat al-Bay?n, Tafsir, Mufassir, Method.
Eşrefzâde Abdulkâdi Bursevî and his Commentary
Keywords: Tafsir; Tefsir