ARNAVUT AYRILIKÇI HAREKETLERİ VE BAĞIMSIZLIK SÜRECİ - Haykır, Yavuz; Aslan, Mehmet (My University, 2022)
Arnavutluk ve civarı, kadim tarihten günümüze ve anlaşılacağı üzere sonraki yıllara değin jeostratejik varlığı ile bölgede önemli bir coğrafya olmuş ve var olmaya da devam edebilecektir. Coğrafi yerleşke, Balkanlar için bir üs, liman, bir yığınak ile sığınak yeri ve bir giriş kapısı şeklinde bölgeler arası geçiş güzergâhlarında yer almaktadır. Bu durum Avrupa ve Balkan devletlerinin bölgeye olan ilgisini hep artırmış ve artırabileceğe de benzemektedir. Osmanlı Devleti himayesinde 445 yıl Arnavut ulusuna ev sahipliği yapan coğrafya,İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetimi süresince ayaklanmalara maruz kalmıştır. II. Meşrutiyet evvelinden başlayarak İttihat ve Terakki Cemiyetinin tesirleriyle kuvvetlenen Arnavut milliyetçiliği; vergi, dil hususu ve alfabe sorunsalları ile var olagelmiştir. Balkan coğrafyasındaki milliyetçilik rüzgârlarının tesiri ve Osmanlı Devleti’nin sert askerî tedbir uygulamaları, ayaklanmaları ayrılıkçı hareketlere dönüştürmüştür. Bölgedeki ilk Müslüman ayrılıkçı hareket olan Arnavut eylemleri, Balkan devletlerindeki diğer bağımsızlık kaygılarından farklı mahiyette ve zorunlulukta cereyan etmiştir. Başlarda Osmanlı Devleti himayesinde özerklik amaçlı şekillenen bu süreç, işgal tedirginliğiyle bağımsızlığa doğru yol almıştır.
Keywords: Arnavutluk İsyanları; İttihat ve Terakki Cemiyeti; Balkanlar; Arnavutluk