Bazı pirinç ve nohutlardaki ağır metal düzeyleri ve insan sağlığı üzerine etkileri - Aydın, Elif (Fırat Üniveristesi, 2026)
Baklagiller ve tahıllar, insan beslenmesinde önemli yere sahip temel gıda kaynaklarındandır. Fabacae familyasına ait olan baklagiller; mercimek, fasulye, nohut, barbunya ve börülce gibi türleri kapsamakta olup yüksek besin değerleri, düşük maliyetleri ve uzun süre depolanabilmeleri nedeniyle yaygın olarak tüketilmektedir. Tahıllar ise Poaceae familyasına ait olup buğday, pirinç, mısır, arpa ve yulaf gibi temel besin maddelerini içermektedir. Ancak çevresel kirlilik, sanayi faaliyetleri ve tarımsal uygulamalar sonucunda toprak ve suya karışan ağır metaller, bu gıdalarda birikebilmektedir. Özellikle kurşun, kadmiyum, arsenik ve cıva gibi toksik metallerin uzun süreli maruziyeti sinir sistemi, böbrekler ve karaciğer üzerinde önemli sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Bu sebeple gıda ürünlerindeki ağır metal düzeylerinin belirlenmesi insan sağlığı açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde satışa sunulan bazı pirinç ve nohut örneklerinde toksik etkiye sahip ağır metal derişimlerini belirlemek ve elde edilen sonuçları yasal limit değerlerle karşılaştırarak insan sağlığı açısından değerlendirmektir. Çalışma kapsamında farklı markalara ait 10 pirinç örneği (kahverengi-kırmızı, siyah, osmancık ve baldo pirinç) ile 5 farklı marka nohut örneği analiz edilmiştir. Örnekler mikrodalga fırın sistemi ile yaş çözme yöntemi ile çözünürleştirilmiş ardından ağır metal analizleri indüktif eşleşmiş plazma-kütle spektrometresi cihazı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda Fe, Cu, Zn, Se, Mn, As, Pb, Cd, Ni ve Cr elementlerinin ortalama konsantrasyonları belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, incelenen pirinç ve nohutlardaki bazı ağır metal derişimlerinin yasal limit değerlerin üzerinde olduğu bazı öneklerde ise limit değerlerinin altında kaldığı saptanmıştır. Sonuç olarak gıda ürünlerinde ağır metal birikiminin insan sağlığı açısından potansiyel risk oluşturabileceği bu nedenle düzenli kontrol ve izleme çalışmalarının önem taşıdığı değerlendirilmiştir.

Legumes and cereals are essential food sources that play a significant role in human nutrition. Legumes, belonging to the Fabaceae family, include species such as lentils, beans, chickpeas, kidney beans, and black-eyed peas, and are widely consumed due to their high nutritional value, low cost, and long shelf life. Cereals, belonging to the Poaceae family, include essential nutrients such as wheat, rice, corn, barley, and oats. However, heavy metals, which enter the soil and water as a result of environmental pollution, industrial activities, and agricultural practices, can accumulate in these foods. Long-term exposure to toxic metals, especially lead, cadmium, arsenic, and mercury, causes significant health problems affecting the nervous system, kidneys, and liver. Therefore, determining the levels of heavy metals in food products is important for human health. The aim of this study is to determine the concentrations of toxic heavy metals in some rice and chickpea samples sold in our country and to evaluate the results in terms of human health by comparing them with legal limit values. In this study, 10 rice samples from different brands (brown, black, Osmancık, and Baldo rice) and 5 chickpea samples from different brands were analyzed. The samples were dissolved using the wet-dissolution method in an microwave oven system, and then heavy metal analyses were performed using an inductively coupled plasma-mass spectrometer. As a result of the analyses, the average concentrations of Fe, Cu, Zn, Se, Mn, As, Pb, Cd, Ni, and Cr elements were determined. Based on the findings, it was determined that some heavy metal concentrations in the rice and chickpea samples were above the legal limit values, while in some samples they were below the limit values. In conclusion, it was assessed that heavy metal accumulation in food products may pose a potential risk to human health, and therefore regular control and monitoring studies are important.
Heavy metal levels in some rice and chickpeas and their effects on human health
Keywords: Beslenme ve Diyetetik