İDRAR SEDİMENTİNDEKİ PARTİKÜLLERİN TESPİTİ İÇİN YOLO ALGORİTMASININ KULLANIMI - ERKUŞ, MERVE (Fırat Üniveristesi, 2025)
Böbrek tarafından üretilen ve idrar yollarından geçen idrar, çözünemeyen artıklardan oluşmaktadır. Bu atıklar idrar yolları ve böbrek hastalıkları için önemli bilgiler içerir. İdrar analizleri yapılması ile hastalığın tanı ve teşhisi konur. Fiziksel, kimyasal ve mikroskobik inceleme yapılarak Tam İdrar Analizi gerçekleştirilir. Kesin sonuçlar için mikroskobik inceleme oldukça önemlidir. Mikroskobik incelemede idrar sedimentinin mikroskobik görüntüsü alınır ve görüntüdeki partikül tipleri görsel şekilleriyle tespit edilip sayısı belirlenerek hastalığın tanı ve teşhisi konur. İdrarın mikroskobik incelenmesinde geleneksel yöntem manuel inceleme kullanılır. Ancak bu yöntem uzman bilgisi gerektirir ve zaman alıcı bir süreçtir. Aynı zamanda karmaşık idrar görüntülerinde partiküllerin tespiti bazen zor olabilir ve standardize olmayan yanlış sonuçlar doğurabilir. Bu ve benzeri zorlukların üstesinden gelmek için ölçüm ve testlerin otomatikleştirildiği sistemler ve yazılımlar geliştirilmiştir. Çalışmada doğru, tutarlı ve standardize olmuş sonuçlar ile idrar sedimentindeki partiküllerin otomatik tespitinin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla YOLO11 tabanlı bir yöntem önerilmiştir. Kırmızı kan hücresi, beyaz kan hücresi, epitel, bakteri, maya, kristal, silendir ve diğer olmak üzere sekiz idrar partikül tipi tespit edilmiştir. Önerilen yöntemde YOLO11 modelinin YOLO11n, YOLO11s, YOLO11m, YOLO11l ve YOLO11xl varyantları kullanılmıştır. Elde edilen performans metrikleri ile sonuçlar karşılaştırılmıştır. Veri setinin boyutu nedeniyle en iyi sonuçlar YOLO11s modelinde alınmış olup %79.8 oranında mAP puanı elde edilmiştir. Önerilen yöntem ve elde edilen sonuçlar, idrar sedimentinin mikroskobik incelenmesinde doktorlar için hem yardımcı görüş desteği hem de eğitici bir materyal olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Urine produced by the kidney and passing through the urinary tract consists of insoluble wastes. These wastes contain important information for urinary tract and kidney diseases. Diagnosis and diagnosis of the disease is made by urine analysis. Complete Urine Analysis is performed by performing physical, chemical and microscopic examination. Microscopic examination is very important for definitive results. In microscopic examination, a microscopic image of the urine sediment is taken and the particle types in the image are detected by their visual forms and their numbers are determined to diagnose and diagnose the disease. The traditional method of manual examination is used in microscopic examination of urine. However, this method requires expert knowledge and is a time-consuming process. At the same time, detection of particles in complex urine images can sometimes be difficult and may produce non-standardized and incorrect results. Systems and software have been developed to automate measurements and tests to overcome these and similar difficulties. The aim of the study is to automatically detect particles in urine sediment with accurate, consistent and standardized results. For this purpose, a YOLO11-based method has been proposed. Eight urine particle types were detected, including red blood cells, white blood cells, epithelium, bacteria, yeast, crystals, cylinders and others. The proposed method used YOLO11n, YOLO11s, YOLO11m, YOLO11l and YOLO11xl variants of the YOLO11 model. The results were compared with the obtained performance metrics. Due to the size of the dataset, the best results were obtained in the YOLO11s model and a mAP score of 79.8% was obtained. The proposed method and the obtained results show that it can be used both as an auxiliary visual support and as an educational material for physicians in the microscopic examination of urine sediment.
Using of YOLO algorithm for detection of particles in urine sediment
Keywords: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol