MEHCER EDEBİYATINDA KUZEY VE GÜNEY GRUBU ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMALI OLARAK İNCELENMESİ (NESİB ARİDA VE ŞÜKRULLAH EL-CURR ÖZELİNDE) - USTA, AYŞE KARAHAN (Fırat Üniveristesi, 2025)
Göç olgusu Arap toplumlarında her zaman var olagelen bir durum olmuştur. Hatta göç etmek onlar için bir tazelenme görevi görmüş, yerinde sabit kalmaları onları zarara uğratan bir durum olarak ele alınmıştır. Göç etme kimi zaman kendi tercihleri kimi zaman da şartların zorlamasıyla meydana gelmiştir. On dokuzuncu yüzyılda gerek Osmanlı'nın bölgede zayıflaması gerek toplumların kendi içlerindeki sistem bozuklukları ve ekonomik nedenler Biladu'ş-Şam dediğimiz bölgede yaşayan Arapları göç etmek zorunda bırakmıştır. Bu göçler özellikle Batı'nın bölgede yürüttüğü misyonerlik faaliyetleri ve Amerika'nın bölgede açmış olduğu okullar vesilesiyle Amerika'ya olmuştur. İşte Mehcer edebiyatı olarak isimlendirilen edebi akım siyasi ve bilhassa ekonomik nedenlerle Lübnan, Suriye ve Ürdün gibi ülkelerden Batı'ya göç edenlerin oluşturduğu bir edebiyat olmuştur. Gittikleri ortamlarda kültürlerini korumak vatanlarıyla bağlarını koparmamak adına birçok edebi faaliyetler yürütmüşlerdir. Dergiler, gazeteler yayımlamış, dernekler kurmuşlardır. Özellikle Lübnanlı yazarların önderliğinde yürütülen bu akım hem bulunduğu ortamdan etkilenmiş hem de modern Arap edebiyatını etkilemiştir. Amerika'nın Kuzeyine ve Güneyine gerçekleştirilen bu göçler neticesinde Mehcer edebiyatı Kuzey Mehcer Grubu ve Güney Mehcer Grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Bu çalışmada Mehcer edebiyatının ayrılmış olduğu gruplar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu konuda yazılmış olan eserler doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Birinci bölümde Mehcer edebiyatı ve ayrıldığı gruplar hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Kuzey grubu ve Kuzey grubu şairlerinden Nesîb Arîda'nın hayatı ve edebi kişiliği ve en-Nihâye şiiri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Güney grubu ve Güney grubu yazarlarından Şükrullah el-Curr'un hayatı, edebi kişiliği ve Şelal Tîcûka şiiri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı Mehcer edebiyatında Kuzey ve Güney grubu arasındaki farkları karşılaştırma yoluyla ortaya koymaktır. Sonuç olarak Modern Arap edebiyatının gelişmesinde önemli bir sıçrama kaydetmesini sağlayan Kuzey Mehcer grubu ile geleneğe bağlı kalarak eskiyi canlandırma gayreti içerisinde olan Güney grubu arasındaki belirgin farklar ortaya konulmuştur.

The phenomenon of migration has always existed in Arab societies. Migration has often served as a means of renewal for them; remaining in one place has been seen as a situation that brings harm. Migration sometimes occurred by personal choice, and at other times as a result of external pressures. In the 19th century, the weakening of the Ottoman Empire in the region, along with internal systemic disruptions and economic difficulties, forced Arabs living in the Bilad al-Sham region to migrate. These migrations, influenced by Western missionary activities and the establishment of schools by American institutions in the region, were mostly directed towards the United States. The literary movement known as Mahjar literature emerged as a result of Arabs from countries such as Lebanon, Syria, and Jordan who migrated to the West for primarily political and especially economic reasons. In the countries they migrated to, they engaged in a wide range of literary activities to preserve their cultural identity and maintain ties with their homeland. They published magazines and newspapers, and established associations. Led particularly by Lebanese writers, this movement was both influenced by its new environment and went on to influence modern Arabic literature. As a result of the migrations to North and South America, Mahjar literature was divided into the Northern Mahjar Group and the Southern Mahjar Group. This study offers a comparative analysis of the divisions within Mahjar literature. Sources written on the subject have been evaluated using the document analysis method. The first chapter provides general information about Mahjar literature and its subdivisions. The second chapter examines the Northern group, focusing on the life, literary identity, and the poem "al-Nih?yah" by Nasib Aridah. The third chapter addresses the Southern group, examining the life, literary identity, and the poem "Shall?l T?j?k?" by Shukrallah al-Jurr. The aim of this study is to reveal the differences between the Northern and Southern groups within Mahjar literature through a comparative approach. In conclusion, the research outlines the distinct differences between the Northern group, which made a significant leap in the development of modern Arabic literature, and the Southern group, which aimed to revive traditional values by staying rooted in classical heritage.
A comparative study of the northern and southern groups in mahjar literature (Focusing on Nasib Aridah and Shukrallah Al-Jurr)
Keywords: Doğu Dilleri ve Edebiyatı