Yüksek yağlı diyetle beslenen sıçanlarda arı ürünlerinin hepatoprotektif etkisi: Oksidatif stres ve enflamasyona etkisi - Aslan, Kevser (Fırat Üniveristesi, 2026)
Metabolik Hastalık İlişkili Yağlı Karaciğer Hastalığı (MAFLD), karaciğerde yağ birikimi ve metabolik bozukluklarla yakın ilişkili geniş bir karaciğer lezyonları yelpazesini kapsamaktadır. Hastaların %25'i steatohepatite (MASH) ilerlemektedir. MASH'ın patofizyolojisi arasında oksidatif stres, mitokondriyal fonksiyon bozukluğu, hepatik stres mekanizmalarının (ER stresi) aktivasyonu, hepatik yıldız hücreleri aktivasyonu ve toksik lipit türlerinin oluşması sayılabilir. Yüksek yağlı batı diyeti ile deneysel MAFLD oluşturduğumuz çalışmamızda, Arı sütü ve Propolisin, özellikle inflamasyon, oksidatif stres ve apoptotik yolaklar ile ilgili seçili parametreler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada 24 adet erkek Sprague Dawley sıçanı kullanıldı ve rastgele dört gruba ayrıldı: Kontrol grubu, MAFLD grubu, MAFLD+Arı sütü grubu ve MAFLD+Propolis grubu. MAFLD grubu sıçanlara 16 hafta boyunca yüksek yağlı batı diyeti verildi. Arı sütü ve propolis gruplarındaki sıçanlara deneyin son 4 haftasında sırasıyla 200 mg/kg/gün propolis ve 300 mg/kg/gün arı sütü oral gavaj yoluyla uygulandı. Deney sonunda, sıçanlardan kan ve doku örnekleri alınarak biyokimyasal (CAT, GSH, GPX, ve serum TG, HDL, LDL, ALT, AST, toplam kolesterol, üre, kreatinin, insülin ile IL-6, IL-1β, TNF-α, CK-18, UCP-1) ve histopatolojik analizler gerçekleştirildi. Kan şekerleri glukometer ile ölçüldü ve HOMA-IR değerleri hesaplandı. Histolojik kesitler hematoksileneozin (HE) ile boyanarak ışık mikroskobu ile değerlendirildi. Steatoz ve lobüler inflamasyon bulguları histopatolojik olarak değerlendirildi ve karaciğer hasarının derecesini değerlendirmek için Nonalcoholic Fatty Liver Disease Activity Score (NAS) Skoru kullanıldı. MAFLD grubuna kıyasla arı sütü ve propolis uygulanan gruplarda proinflamatuvar sitokinlerin (IL-6, IL-1β ve TNF-α) belirgin şekilde azaldığı gözlendi. Ayrıca tedavi uygulamalarının, antioksidan savunma sisteminde özellikle GSH düzeylerini iyileştirdiği. GPX ve CAT aktivitelerinde matematiksel artışlara neden olduğu tespit edildi. Bu bulgu, arı sütü ve propolisin MAFLD'de antioksidan savunmayı kısmen destekleyebileceğini ancak tek başına tüm antioksidan mekanizmaları normale çevirmede yeterli olmadığını göstermektedir. Tedavi gruplarında serum trigliserit ve toplam kolesterol düzeylerinde anlamlı azalma ve HOMA-IR değerlerinde düşüş tespit edilmiş, metabolik disfonksiyonun bazı bileşenleri üzerinde olumlu etkiler gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, arı sütü ve propolisin MAFLD'ye eşlik eden inflamatuvar ve metabolik bozukluklar üzerinde iyileştirici etkilere sahip olduğunu ancak bu etkinin sınırlı ve destekleyici nitelikte olduğunu göstermektedir. Karaciğer histopatolojik incelemelerinde, MAFLD grubuna kıyasla tedavi gruplarında lobüler inflamasyon ve balonumsu dejenerasyonda belirgin iyileşme, hepatositlerdeki steatoz alanlarında azalma gözlemlenmiştir. MAFLD grubunun NAS skoru tedavi gruplarının değerlerinin üç katı düzeylerinde tespit edildi. Sonuç olarak bu çalışma, deneysel MAFLD modelinde arı sütü ve propolis uygulamasının özellikle lipid metabolizması, insülin direnci ve inflamatuvar yanıt üzerine olumlu etkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, doğal ürünlerin MAFLD'nin metabolik bileşenlerinin yönetiminde destekleyici bir yaklaşım olarak değerlendirilebileceğini düşünülmektedir.

Metabolic Disease-Associated Fatty Liver Disease (MAFLD) encompasses a wide range of liver lesions closely associated with fat accumulation and metabolic disorders in the liver. Approximately 25% of patients progress to steatohepatitis (MASH). The pathophysiology of MASH includes oxidative stress, mitochondrial dysfunction, activation of hepatic stress mechanisms (ER stress), activation of hepatic star cells, and the formation of toxic lipid species. In our study, where we induced experimental MAFLD with a high-fat Western diet, the effects of royal jelly and propolis on selected parameters, particularly those related to inflammation, oxidative stress, and apoptotic pathways, were investigated. In this study, 24 male Sprague Dawley rats were used and randomly divided into four groups: Control group, MAFLD group, MAFLD+Royal Jelly group, and MAFLD+Propolis group. Rats in the MAFLD group were fed a high-fat Western diet for 16 weeks. Rats in the royal jelly and propolis groups were administered 200 mg/kg/day propolis and 300 mg/kg/day royal jelly orally via gavage, respectively, during the last 4 weeks of the experiment. At the end of the experiment, blood and tissue samples were collected from the rats and subjected to biochemical (CAT, GSH, GPX, and serum TG, HDL, LDL, ALT, AST, total cholesterol, urea, creatinine, insulin, and IL-6, IL-1β, TNF-α, CK-18, UCP-1) and histopathological analyses. Blood glucose levels were measured using a glucometer, and HOMA-IR values were calculated. Histological sections were stained with hematoxylin-eosin (HE) and evaluated under a light microscope. Steatosis and lobular inflammation findings were evaluated histopathologically, and the Nonalcoholic Fatty Liver Disease Activity Score (NAS) was used to assess the degree of liver damage. In groups treated with royal jelly and propolis, compared to the MAFLD group, a significant decrease in pro-inflammatory cytokines (IL-6, IL-1β, and TNF-α) was observed. Furthermore, it was found that the treatments improved antioxidant defense systems, particularly GSH levels, and caused mathematical increases in GPX and CAT activities. This finding suggests that royal jelly and propolis may partially support antioxidant defense in MAFLD, but are not sufficient on their own to normalize all antioxidant mechanisms. In the treatment groups, a significant decrease in serum triglyceride and total cholesterol levels and a reduction in HOMA-IR values were observed, indicating positive effects on some components of metabolic dysfunction. The findings suggest that royal jelly and propolis have ameliorative effects on inflammatory and metabolic disorders associated with MAFLD, but this effect is limited and supportive in nature. In liver histopathological examinations, a significant improvement in lobular inflammation and balloon-like degeneration, and a decrease in steatosis areas in hepatocytes were observed in the treatment groups compared to the MAFLD group. The NAS score of the MAFLD group was found to be three times higher than the values of the treatment groups. In conclusion, this study demonstrates that the application of royal jelly and propolis in an experimental MAFLD model has positive effects, particularly on lipid metabolism, insulin resistance, and inflammatory response. The findings suggest that natural products can be considered a supportive approach in the management of the metabolic components of MAFLD.
Hepatoprotective effect of bee products in rats fed a high-fat diet: Effect on oxidative stress and inflammation
Keywords: Biyokimya