MANASTIRLI MEHMET RİF'AT'IN MECÂMİ'Ü'L-EDEB ADLI ESERİNİN "İLM-İ BEDÎ" KISMI - PİŞKİN, TUBA (Fırat Üniveristesi, 2022)
Belagât "söz sanatlarını inceleyen bilim dalı, sözle inandırma yeteneği, iyi konuşma" gibi anlamlara gelmektedir. Edebiyatta bir ilim olarak ele alındığında ise "bir konuyu tüm yönleriyle anlayıp yanlışa ve eksik bir duruma yer bırakmadan, yorum gerekmeyen düzgün anlatma sanatı" olarak bilinir. Manastırlı Mehmet Rifat tarafından yazılan Mecâmiü'l-Edeb adlı eserde de belâgatın bilinmeyen yönlerinin ortaya konulduğunu, sözün daha iyi ve güzel bir şekilde nasıl ifade edildiği görülür. Mehmet Rifat'ın Mecâmiü'l-Edeb adlı eseri Arap, Fars ve Türk belâgatının harmanlandığı eserlerden biri olarak karşımıza çıkar. Günümüze kadar Mecâmiü'l-Edeb adlı eserin "İlm-i Bedi" kısmı üzerine kapsamlı bir çalışma yapılmadığı gibi, eserin günümüz alfabesine aktarımı da yapılmamıştır. Tezin amacı; söz konusu ihtiva ettiği hususları ortaya koymak, edebiyat tarihi açısından yeri ve önemini belirlemektir. Eser üç bölümden oluşmaktadır. Esere "mukaddime" ile giriş yapılarak bu bölümde Bedî'nin tanımı yapılmıştır. Diğer iki bölümde de söz sanatları ele alınarak Arapça, Farsça ve Türkçe örneklerle anlatım desteklenmiştir. Bu tez çalışmamız Manastırlı Mehmet Rifat'ın İlm-i Bedî adlı eserinin inceleme ve çeviriyazı çalışmasıdır. Çalışma; giriş iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, "belâgat" terimi ve belâgatın tarihî gelişimi üzerine durularak, eserin yazarı olan Manastırlı Mehmet Rifat'ın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İlm-i Bedî'nin tanımı yapılarak, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. İkinci bölümde eserin çeviriyazı metnine yer verilmiştir. Ardından da sonuç ve kaynakça bölümüne yer verilmiştir.

Rhetoric means "the branch of science that deals with the arts of speech, the ability to persuade verbally, to speak well."When considered as a science in literature, it is known as "the art of understanding a subject in all its aspects, leaving no room for error or incomplete situations, and requiring no interpretation." In the work called Mecâmiü'l-Edeb, written by Manastırlı Mehmet Rifat, the unknown aspects of rhetoric are revealed, and it is shown how the word is expressed better and more beautifully, appears as one. To date, there is no comprehensive study of the "İlm-i Bedi" part of the work called Mecâmiü'l-Edeb, and the transfer of the work to the contemporary alphabet has not been done. The aim of the work; The aim is to reveal the problems it contains and to determine its place and importance in the history of literature. The work consists of three parts. By beginning the work with "Preface," this section defines Bedi. In the other two sections, the rhetoric is discussed and the expression is substantiated with Arabic, Persian and Turkish examples. This thesis is a review and transcription of Manastırlı Mehmet Rifat's İlm-i Bedî. Study: The introduction consists of two parts and a conclusion. In the introduction, the term "rhetoric" and the historical development of rhetoric are emphasized, and information about the life and works of Manastırlı Mehmet Rıfat, the author of the work, is given. In the first chapter İlm-i Bedî was defined and examined in terms of form and content. In the second part, the transliteration text of the work is given. This is followed by the conclusion and the bibliography.
Manastırlı Mehmet Rif'at's work titled Mecâmi'u'l-edeb İlm-i Bedi section
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı