Productivity Accounting Application: Process, Analysis and Evaluation in a Manufacturing Enterprise - Murat, Cennet Büşra; Demir, Özcan (Fırat University, 2025)
Productivity Accounting is a specialized accounting discipline that focuses on evaluating business performance and analyzing the impact of operations on productivity levels. Productivity Accounting is an accounting discipline that focuses on evaluating the performance of businesses and analyzing the effects of their activities on the level of productivity. Especially in manufacturing businesses, measuring the productivity of factors such as raw materials, labor, machine use and energy consumption plays a critical role in providing competitive advantage. Its main purpose is to provide optimization by analyzing the relationship between inputs (labor, capital, materials) and outputs (production, sales, profit). Productivity accounting is an accounting approach that measures the efficiency of businesses' resource use and optimizes their performance. This application analyzes operational metrics such as productivity, time management, cost control and process efficiency in addition to financial data. Productivity is primarily calculated by subtracting direct material costs from sales revenue, providing a key indicator of resource utilization efficiency. Productivity accounting emphasizes that improvements in business performance and profitability are closely tied to the effective management of system constraints. In this context, the main objective of the study is to increase productivity and improve quality in production processes through the use of productivity accounting management and to analyze the problems related to product mix decisions. The study examines a manufacturing company operating in the textile sector as a case study. Within the scope of the analysis, two different income statements based on the Theory of Constraints were evaluated: Throughput Contribution and Throughput per Machine Hour. The comparative analysis revealed that the Throughput per Machine Hour method yielded higher operating profits. This finding highlights the importance of optimizing resource utilization and enhancing productivity in production processes. In conclusion, the study recommends the adoption of productivity accounting methods to improve productivity and quality levels in manufacturing businesses, as well as to implement effective cost planning and control mechanisms. This approach is particularly beneficial in resource-constrained production environments, enabling businesses to gain a competitive advantage

Verimlilik Muhasebesi, işletmelerin performanslarının değerlendirilmesi ve faaliyetlerinin verimlilik düzeyi üzerindeki etkilerinin analiz edilmesine odaklanan bir muhasebe disiplinidir. Özellikle üretim işletmelerinde, hammadde, işgücü, makine kullanımı ve enerji tüketimi gibi faktörlerin verimliliğinin ölçülmesi, rekabet avantajı sağlamada kritik bir rol oynar. Temel amacı, girdiler (emek, sermaye, malzeme) ile çıktılar (üretim, satış, kâr) arasındaki ilişkiyi analiz ederek optimizasyon sağlamaktır. Verimlilik muhasebesi, işletmelerin kaynak kullanım etkinliğini ölçen ve performanslarını optimize etmeye yönelik bir muhasebe yaklaşımıdır. Bu uygulama, finansal verilerin yanı sıra üretkenlik, zaman yönetimi, maliyet kontrolü ve süreç verimliliği gibi operasyonel metrikleri de analiz eder. Verim, temel olarak satış gelirlerinden direkt malzeme maliyetlerinin çıkarılmasıyla hesaplanmakta olup, bu yöntem işletmelerin kaynak kullanım etkinliğini ölçmeye yönelik önemli bir gösterge sunmaktadır. Verimlilik muhasebesi, işletmelerin performanslarında gözlemlenen artışın ve dolayısıyla kârlılıklarının yükselmesinin, sistemlerindeki kısıtlamaların etkin bir şekilde yönetilmesine bağlı olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı, üretim süreçlerinde verimliliği artırmak ve kaliteyi iyileştirmek amacıyla verimlilik muhasebesi yönetiminin kullanılması ve ürün karmasına ilişkin sorunların analiz edilmesidir. Çalışmada, tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir üretim işletmesi örnek olay olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. İnceleme kapsamında, kısıtlar teorisine dayalı olarak iki farklı gelir tablosu analiz edilmiştir. Bunlar; verim payı ve makine saati başına verimdir. Yapılan karşılaştırmalı analiz sonucunda, makine saati başına verim yönteminin daha yüksek faaliyet kârı sağladığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, üretim süreçlerinde kaynak kullanımının optimize edilmesi ve verimliliğin artırılması açısından önemli bir sonuç olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, üretim işletmelerinde verimlilik ve kalite düzeylerinin artırılması, maliyet planlaması ve kontrol mekanizmalarının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için bu yöntemin kullanılması önerilmektedir. Bu yaklaşım, özellikle kaynakların sınırlı olduğu üretim ortamlarında işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerine katkı sağlayacaktır.
VERİMLİLİK MUHASEBESİ UYGULAMASI: BİR ÜRETİM İŞLETMESİNDE SÜREÇ, ANALİZ VE DEĞERLENDİRME
Keywords: Management Accounting; Yönetim Muhasebesi