SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS LİSTESİNDE YER ALAN SPOR BRANŞLARININ İNCELENMESİ - Genç, Fatih Ahmet; Kırdemir, Ayberk (My University, 2024)
Toplumların varlıklarını sürdürebilmeleri için toplumsal değerlerin yeni nesillere aktarımı bir gerekliliktir. Bu değerlerin yeni nesillere sağlıklı bir şekilde aktarımın d a somut olmayan kültürel mirasların önemi yadsınamayacak düzeydedir. Somut olmayan kültürel miras; toplulukların, kültürel miraslarının bir parçası olarak tanımladıkları uygulamalar, temsiller, anlatımlar, bilgiler, beceriler ve bunlara ilişkin araçlar, gereçler ve kültürel mekanlar olarak ifade edilmektedir. Spor da somut olmayan kültüre l miraslar içerisinde yer almaktadır. Günümüzde spor yalnızca sağlık, estetik ve eğlence aracı olmaktan çıkmış; toplumların birbirleriyle rekabet ettiği, bireylerin sosyalleşebildiği ve toplumsal yapıların daha iyi anlaşılmasına olanak tanıyan bir olguya d önüşmüştür. Bu unsurların, sporun toplumsal devamlılık, birlik, aidiyet duygusunun oluşması ve kültürel değerlerin aktarımı gibi önemli konularda fayda sağlayabileceğini söylemek mümkündü r. Bu anlamda özellikle somut olmayan kültürel miraslar içerisinde yer alan spor dallarının unutulmaması ve yeni nesillere aktarılması önemlidir. Böylece yalnızca spor dalları değil spor dallarının kazandırdığı değerler ve özellikler de yeni nesillere aktarılabilecekt ir. Hükümetler ve UNESCO gibi önemli kuruluşlar, kültürel değerlerin ve kültürel çeşitliliğin korunabilmesi için birçok çalışma yürütmektedirler. Somut olmayan kültürel mirasların korunması konusunda da özenle durulmuş, bu miraslar çeşitli yasalarca koruma altına alınmıştır. Bu araştırma, doküman analizi kullanılarak, 2024 yılı sınırlılığıyla UNESCO somut olmayan kültürel miraslar içerisinde yer alan spor dalların a ilişkin farkındalık yaratmayı hedefleyen bir çalışmadır. Somut olmayan kültürel miraslar içerisinde yer alan kırkpınar yağlı güreşleri, geleneksel okçuluk ve mangala gibi sporların tarihimizi ve kültürümüzü yansıttığı, bu sporlar içerisindeki değer kazanımların ın kültürün devamlılığı için önemli birer miras oldukları ve çeşitli resmi kurumlar tarafından mevcut çalışmaların var olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu spor branşlarının toplumun her kesimine ulaşabilmesi ve sürdürülebilir bir kültürel miras olarak kalabilmesi adına konuya ilişkin farkındalık oluşturabilecek araştırmaların artırılmas ı, yaygın eğitim kurumları aracılığıyla devamlılığı sağlanarak yaygınlaştırılmas ı önerilmektedir.
Keywords: Kültür; Spor; UNESCO; Somut Olmayan Kültürel Miras.