HARPUT VE CİVARINDA BULUNAN ÇEŞMELER - Biçer, Sedat; Aydoğdu, Mehmet; Çakır, Haluk; Elbir, Ergin; Kılınçarslan, Eyyüp (Fırat University, 2022)
Bu makalenin konusunu, Elazığ İli, Merkez Harput Mahallesi ve çevresinde tespit edilen, Osmanlı Dönemi’nden kalma çeşmeler oluşturmaktadır. Makalede söz konusu alanda bulunan bu yapıların tipolojileri ve tarihlendirmeleri üzerine değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Kaynaklarda daha önce, Harput ve civarında 55 tane çeşmenin olduğu belirtilmiştir. Ancak tarafımızdan yapılan araştırmalar sonucunda, günümüze kadar korunarak gelmiş 20 adet çeşmenin varlığı tespit edilmiştir. Hayır ve dua amaçlı yapılan bu yapılar, şehir içinde 8, yol güzergâhları üzerinde 8, mezarlıklar içinde 2, köy içlerinde 2 adet şeklinde dağılım göstermiştir. Bu çeşmelerden 9 tanesi tescillenmiş olup 11 tanesi ise hala tescillenmeyi beklemektedir. Genel olarak dikdörtgen plan şeması üzerine oturtulmuş olan bu eserler, eyvanlı tipte inşa edilmiştir. Yapılarda yoğunlukla civardan temin edilen, açık yeşil renkli ve Fethahmet taşı olarak bilinen malzeme kullanılmıştır. Çeşmelerden bir kısmı özgün dokusunu korurken bir kısmı ise sonradan yapılan onarım ve restorasyon çalışmaları ile birlikte özgün dokusunu kaybetmiştir. Benzer mimari karakterde olan bu çeşmeler, Harput Mahallesi’nde bulunan geleneksel konut mimarisi ile uyum göstermektedir.