ALİ F. BİLİR (HAYATI-SANATI) - YERLİKAYA, ESRA (Fırat Üniveristesi, 2024)
Toplumcu Gerçekçi sanat anlayışının temsilcilerinden olan Ali F. Bilir, şiir, öykü ve romanındaki yönelimleriyle dönemin ideolojisi ve hâkim olan sanat anlayışını kendi sanatsal duyuşu çerçevesinde tümelleştirir. Sanatçının kaleme aldığı edebî anlatılar birey, halk ve onların arzu ettiği değerlere ulaşmak için verdikleri mücadeleler etrafında teşekkül eder. Tür ayrımı yapmaksızın eserlerinde sosyal adaletsizlik, başkaldırı, ölüm, özlem ve sevgi gibi içinde bulunulan dönemin ideolojik ve psikolojik etkisinin yönlendirdiği izlekleri kullanır. Sanatçı, eserlerini ideolojinin eline vermekten çekinmez. Çünkü etkin olan ideoloji sınıf farklılıklarını, sosyal düzeni, yaşam tarzını ve özgür iradeyi etkileyen en önemli denge unsurudur. Toplumun oluşup şekillenmesinde temel olan unsurların sanatın dünyasında yer alması kaçınılmazdır. Ali F. Bilir'in şiirlerinde kendini güçlü bir şekilde hissettiren özlem vardır. Bu özlem, kendi hayatıyla örtüşen bazı kırılma noktalarına ve geçmişe yöneliktir. Geçmiş ile bağları çok sıkı olan sanatçı, bu yönünden ilham alır. Her ne kadar çocukluk dönemlerine özlem duysa da çizdiği tablodaki çocukluk dönemi refah içinde geçirilen, adalet ve eşitlik kavramlarının uygulanabilir olduğu zamansal bir liman değildir. Bu özlemdeki sebep çocukluk dönemindeki hâliyle dimağında kalan aile ve özgürlük kavramlarının yanı sıra 'ben' olmayı yaşayabilmektir. Çocukluk dönemini çağrıştıran şiirlerde görüntüsü çizilen yerler, şairin bizzat kendi geçmişinde tecrübe ettiği ortamlardır. Şiir, roman ve öykü anlayışı içerik bakımından bazı temel benzerlikler gösterir. Edebi anlatı türü değişse de yoğunlaşılan izlekler birbiriyle örtüşür. Sanatçı, roman ve öykü kahramanları üzerinden ideolojik mesajlarını iletmek ister ve bireyden topluma ulaşmayı hedefler. Bireylerin yaşadığı çatışmanın toplumsal düzendeki temel sorunlardan kaynaklanan çatışma olduğunu vurgular. Ali F. Bilir'in üslubunun şekillenmesinde beslendiği kaynakların önemi büyüktür. Çocukluğundan itibaren zengin halk kültürü ve edebiyatından etkilenen muhayyilesi, batı edebiyatı eserlerinin etkisi ve toplumcu gerçekçilik anlayışıyla harmanlanır; sanatçı bu şekilde yazın üslubunu ortaya koyar. Şiir, öykü ve romanında halk kültürünün derin etkisi görülür, sanatçı seçtiği roman kahramanlarına güdümlü olarak halk öyküleri anlattırır.

Ali F. Bilir, one of the representatives of the Socialist Realist art approach, integrates the ideology of the period and the dominant understanding of art within the framework of his own artistic perception with the orientations in his poems, stories and novels. The literary narratives written by the artist are formed around the individual, the people and their struggles to achieve the values they desire. He uses themes directed by the ideological and psychological effects of the period such as social injustice, rebellion, death, longing and love in his works, regardless of genre. The artist does not hesitate to give his works to the guidance of ideology. Because ideology is the most important element affecting class differences, social order, lifestyle and free will. It is inevitable that the elements that are fundamental in the formation and shaping of society will be present in the world of art. There is a sense of longing that makes itself felt strongly in Ali F. Bilir's poems. This longing is directed towards some breaking points that coincide with his own life and the past. The artist, who has very close ties with the past, draws inspiration from this aspect. Although he longs for his childhood, the childhood in the picture he draws is not a haven for a time spent in prosperity, where the concepts of justice and equality are applicable. The reason for this longing is to be able to experience being 'me' with the concepts of family and freedom that remain in his mind as they were in his childhood. The places where the image of his childhood is drawn in the poems are the environments that the poet himself experienced in his own past. The understanding of poetry, novel and story show some basic similarities in terms of content. Although the type of literary narrative changes, the focused themes overlap. The artist wants to convey his ideological messages through the heroes of novels and stories and aims to reach the society from the individual. The author emphasizes that the conflict experienced by individuals is a conflict arising from the basic problems in the social order. The sources that Ali F. Bilir draws from are of great importance in the formation of his style. The author's imagination, which has been influenced by rich folk culture and literature since his childhood, is blended with the influence of western literature works and the understanding of social realism; it reveals his literary style. The deep influence of folk culture is seen in his poems, stories and novels, and he has his novel heroes tell folk stories under his guidance.
Ali F. Bilir (Life&art)
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı