DOĞANYOL İLÇESİ'NİN (MALATYA) BEŞERİ VE İKTİSADİ COĞRAFYASI - ATABEY, MUSTAFA EGEMEN (Fırat Üniveristesi, 2017)
Doğanyol İlçesi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümünde yer almaktadır. Doğanyol'un kuzeyinde Elazığ'ın Sivrice İlçesi, doğusunda Diyarbakır'ın Çüngüş İlçesi, güney ve batıda ise Pütürge İlçesi yer alır. Doğanyol, Güneydoğu Toros dağ kuşağının batı kesiminde, bölgeye hakim engebeli ve eğim derecesi yüksek bir arazinin yamaçlarında eski bir birikinti yelpazesinin kök bölümüne kurulmuştur. İlçenin güney ve doğu kesimini topoğrafyanın arızalı olduğu eğim ve yükseltinin fazla olduğu engebeli dağlık bölge oluştururken, kuzey ve batı kesimini ise yörenin başlıca tarım alanları durumunda olan ve tarımda sulama imkânlarının olduğu düz araziler oluşturmaktadır. Araştırma sahası, üç tarafı Fırat üzerine kurulu Karakaya baraj gölü ile çevrili olmasından dolayı bir yarım ada görünümü arz etmektedir. Araştırma sahamızın en yüksek jeomorfolojik birimi 2397 metre yüksekliğindeki Ulubaba Dağıdır. Karasal bir iklimin hüküm sürdüğü Doğanyol'da kışları Karakaya Baraj gölüne yakın yerlerde daha çok Akdeniz-Karasal iklim özelliğinden kaynaklanan yumuşak bir iklim hakimdir. Kar yağışının yoğun görüldüğü iç kesimlerdeki engebeli ve yüksek yerlerde ise kışlar soğuk ve çetin geçer. Yazlar sıcak ve kuraktır. Araştırma sahasında yıllık ortalama sıcaklık 15 °C, yıllık ortalama yağış 518.7 mm.dir. Klimatik bakımından toprak sınıfındaki zonal topraklar geniş yer almaktadır. İlçe orman bakımından zengin değildir fakat engebenin ve yükseltinin olduğu yerlerde meşe, düz ve sulak yerlerde ise kavak ve söğüt ağaçları ile kayısı ağaçları dağılış göstermektedir. 1990 yılında ilçe olan Doğanyol'un 14 köyü ve bu köylere bağlı 24 mezrası mevcuttur. Sahada 2015 yılı nüfus sayımına göre nüfus 4196 kişi olup, bu nüfusun 1452'si ilçe merkezinde 2744'ü ise köylerde yaşamaktadır. Araştırma sahasında, ekonomik nedenlerden dolayı başta İstanbul olmak üzere Malatya ve diğer illere yapılan göç nedeniyle her geçen yıl nüfus azalmaktadır. İlçe merkezi ekonomisi küçük esnaflık ve bağ-bahçe tarımı ile kayısı üretimini kapsamaktadır. Kırsal kesiminde ise baraj gölüne yakın düz arazilerde kayısı ve nar üretimi başta olmak üzere meyve yetiştiriciliği hakimken elverişsiz topoğrafya ve iklim koşullarının etkili olduğu yerlerde ise hayvancılık ilk sırayı almaktadır. Arıcılık ise son yıllarda önem kazanan bir başka ekonomik faaliyet olarak yer alır. Doğanyol sonuç itibariyle olumsuz doğal çevre şartlarının ağırlık kazandığı bir yöre olması nedeniyle ekonomik faaliyetleri sınırlı ve bundan dolayı gelişme durumunun çok yavaş olduğu sosyo-ekonomik yönden ülkenin geri kalmış yerlerinden biri konumundadır.

Doganyol District is located in Upper Euphrates Section of Eastern Anatolia Region. There are Sivrice District of Elazıg Province in the north of Doganyol, Çüngüş District of Diyarbakır Province in the east, Pütürge District of Malatya Province in the south and west. Doganyol was founded in the base of an old alluvial fan on the slopes of a rough territory that dominates the region and has high gradient, in the west side of Southeastern Taurus mountain range. While the southern and the eastern sections of the district consist of rough highlands having great elevation and the gradient that has a defected topography, the flat terrains which have agricultural irrigation facilities, as the main cultivated areas of the region, forms the northern and the western sections of the district. The research field presents a peninsula image due to being surrounded by Karakaya dam lake of which three sides are established on Euphrates. The highest geomorphic element of the research field is Ulubaba Mountain with 2397meters height. Generally the continental climate prevails in Doganyol, yet a soft climate caused by the mediterranean – continental climate characteristics is mostly prevalent over the places close to Karakaya dam lake in winters. Furthermore, the winters in upcountry rugged and upland places where heavy snowfalls are often seen pass cold and hard, but summers are hot and dry. The annual average temperature is 15 °C and the annual average precipitation is 518.7 mm. in the research field. Zonal soils classified as climatic soil category are largely located in the area. The district is not rich enough in regard of forests. However, while oak trees are scattered over the rugged and high terrains, poplar trees, willow trees and apricot trees are seen over plains and wetlands. Doganyol that became an official district of Malatya Province in 1990 has 14 villages and 24 arable fields belonging to those villages. According to the census in 2015, the population is 4196 , 1452 people live in the town centre, whereas 2744 of the population live in the villages. In the research field, the population decreases every passing year because of the migration to the Malatya and other cities especially İstanbul due to the financial reasons The district centre economy contains small business, orchard and vineyard agriculture and apricot production. In the countryside, while pomiculture mainly apricot and pomegranate production is common in the flat terrains close to the dam lake, animal husbandry is placed on the top in the terrains where inconvenient topography and climatological conditions have influence on. Furthermore, apiculture ranks as another economic activity which has gained importance recently. In conclusion, Doganyol is in a position to be one of underdeveloped places of the country in terms of socio-economic aspects. Because it has mostly negative environment conditions, its economic activities are limited. As a result of that, the development pace of the district proceeds quite slowly.
The human and economic geography of Doganyol District (Malatya)
Keywords: Coğrafya