The Search for Mentality in the Novels Üç Beş Kişi and Hayır - Gün, Elif (Fırat University, 2024)
The mentality, a way of thinking influenced by social worldviews, is not only a mental process but also a phenomenon arising from its connection with the social structure. The fundamental structure of mentality involves many factors such as religion, economy, social and political conditions, and appears to be a complex process. Each element of this process affects each other directly and sometimes indirectly, and this is reflected in novels that deal with the phenomenon of mentality and the social structure with its basic components. The study aims to reveal the perception of mentality in Adalet Ağaoğlu’s novels Üç Beş Kişi and Hayır. The works analyze mentality perception in line with Sabri Fehmi Ülgener’s ideas, considering religion, economy, politics, and culture. In this study, the content analysis technique, one of the qualitative research methods, was employed. With this technique, Ağaoğlu’s novels Üç Beş Kişi and Hayır were analyzed based on the specified elements. Ağaoğlu’s novels explore his time’s major issues, revealing his mentality through religious, economic, cultural, and political thoughts, as well as his personal life and works.

İlk adımda toplumdaki bireylerin görüş dünyasının etkisiyle bir düşünüş biçimi olarak ele alınabilen zihniyet, sadece zihin süreci olarak değil, toplumsal yapıyla kurduğu bağlantı ve bu bağlantı sonucunda ortaya çıkan bir olgu olarak düşünülebilir. Bu bağlamda zihniyetin temel yapısında din, ekonomi, sosyal ve siyasi şartlar gibi pek çok etken yer almakta ve karmaşık bir süreç olduğu görülmektedir. Söz konusu sürecin bütün unsurları birbirini doğrudan bazen dolaylı olarak etkilemektedir. Bu bağlamda zihniyet olgusu, temel bileşenleri ile toplumsal yapıyı konu alan romanlara da yansımaktadır. Çalışmada, Adalet Ağaoğlu’nun Üç Beş Kişi ve Hayır adlı romanlarındaki zihniyet algısının ortaya konulması amaçlanmıştır. Eserlerde incelenen zihniyet algısı Sabri Fehmi Ülgener’in zihniyet fikirleri doğrultusunda ele alınmış başka bir ifadeyle Ülgener’in belirttiği din, ekonomi, siyaset ve kültürel durumlar göz önünde bulundurulmuştur. Söz konusu çalışmanın ortaya konulmasında nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir. İçerik analiz yöntemiyle Adalet Ağaoğlu’nun Üç Beş Kişi ve Hayır romanları belirtilen ögeler üzerinden incelenmiştir. Ele alınan romanlarda Adalet Ağaoğlu’nun içinde yaşadığı dönemin temel sorunlarını eserlerine konu ettiğini, eserlerini dinî, ekonomik, kültürel ve özellikle de siyasi düşüncelerle kurgulayarak hem kendi hayatına hem de romanlarının hayatına dair zihniyeti açık ettiği görülmüştür.
ÜÇ BEŞ KİŞİ VE HAYIR ROMANLARINDA ZİHNİYET ARAYIŞI
Keywords: Modernist/Postmodernist Literature; Modern ve Postmodern Edebiyat; Literary Studies (Other); Edebi Çalışmalar (Diğer)