1960-1980 DÖNEMİ TÜRK ROMANINDA EVRENSEL DEĞERLER - TERCANLI, ÖMÜR (Fırat Üniveristesi, 2025)
1960 ile 1980; kültürel, siyasî, ekonomik ve toplumsal olayların/durumların ciddi anlamda değiştiği ve aynı zamanda her biri mihenk taşı sayılabilecek yazarların eserlerini yayımladığı yıllardır. Çeşitli hatta bazen aynı dünya görüşlerine sahip yazarlar, farklı ya da benzer siyasî, kültürel, toplumsal olay ve durumları eserlerinde konu eder. Ayrıca konuların merkezinde, genellikle bireysel ve toplumsal ilişkiler vardır. Buna bağlı olarak, toplumcu gerçekçi ve insanı (bireyi/aydını) kurgunun ana unsuru olarak işleyen eserlerde evrensel değerler de gözetilir. Evrensel değerlerin kurgusal işlev ve boyutu, toplumcu gerçekçi ve temelde insanı ele alan eserlerdeki yapının temel unsurlarından birini oluşturur. Bu açıdan, toplumcu gerçekçi ve insanı merkezîleştiren eserlerde, siyasî, sosyal, kültürel ve ekonomik değişimler/dönüşümler neticesinde, yazarların, bireysel ve toplumsal olaylara/olgulara bakış açılarının edebî izdüşümü de evrensel değerler çerçevesinde okura aktarılır. Böylece evrensel değerler, yazarların duygu ve düşünce dünyasıyla paralellik arz eder. Her yazarın hayat ve insanlar hakkında tecrübesi farklı olmasına rağmen evrensel değerler, onların inanıp savundukları görüşlerle bütüncül bir mahiyet taşır. Çünkü eserlerde, evrensel değerlerin özellik ve niteliklerinin belirlenip kurgulaştırılmalarında, kişisel duygu ve düşünceler yanında Marksizm/Sosyalizm de önemli rol oynar

The 1960s and 1980s were the years when cultural, political, economic and social events/situations changed significantly and at the same time published the works of authors, each of whom can be considered a touchstone. Authors with various and sometimes even the same worldviews fictionalizes/plots different or similar political, cultural, social events and situations in their works. Additionally, individual and social relationships are usually at the center of the issues and themes. Therefore, universal values are also taken into consideration in works that treat social realist and human beings (individuals/intellectuals) as the main element of the fiction. The fictional function and dimension of universal values constitute one of the basic elements of the structure in works that fictionalized/plotted social realist and fundamentally human beings. In this respect, the works in social realistic and that centralize human beings, as a result of political, social, cultural and economic changes/transformations, the literary projection of the authors' perspectives on individual and social events/phenomena is also conveyed to the reader within the framework of universal values. Thus, universal values show parallelism with the world of feelings and thoughts of the authors. Although each writer's experience about life and people is different, universal values have a holistic nature with the views they believe and defend. Because, in addition to personal feelings and thoughts, Marxism/Socialism plays an important role in being determined and fictionalized/edited the characteristics and qualities of universal human values in the works.
The universal values in Turkish novel of the 1960-1980 years
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı