BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA AYDIN VİLAYETİ’NDE BAZI EŞKIYÂLIK OLAYLARI - Erdoğan, Dilşen İnce (Fırat University, 2012)
Annales ekolü ile bölgesel tarih çalışmalarına önem verilmiş ve geleneksel tarih anlayışı yıkılmıştır. Artık geçmiş genellemeler ile değil daha ayrıntılı bilgiler ile açıklanmaya başlanmış; zaman ve mekân küçültülerek dokümanter malzeme kullanılmıştır. Böyle bir yaklaşımla hazırlanan çalışmada özellikle I. Dünya Savaşı yılları ve Aydın vilayeti seçilerek zaman ve mekân konusunda sınırlamaya gidilmiş ve dokümanter malzemenin kullanılması ile de bölgede ki eşkıyâlık faaliyetleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Aydın Vilayetinde eşkıyâlık faaliyetlerinde gözle görülür bir artışın olduğu tespit edilmiştir. İmparatorluğun içinde bulunduğu ekonomik, siyasal ve askeri çöküntü bu artışın en önemli nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca vilayetin coğrafi konumu, iklimsel özellikleri de eşkıyâlık faaliyetlerini arttırmıştır. Devletin savaş koşulları içinde bulunmasından dolayı eşkıyâlık ile mücadelesinde başarılı olduğunu söylemek mümkün olamaz. Aydın Vilayetinde sadece Türk eşkıyâlardan bahsetmek mümkün değildir. Bölgenin sınırda olması, Yunanistan’ın adaları elinde bulundurması ve Osmanlı Devleti ile sürekli savaş halinde bulunması Rumlar arasında da eşkıyâlığın yayılmasına neden olmuştur. Bununla birlikte vilayetin sınırları dâhilinde yaşayan Rumlar, özellikle sözü edilen dönemde Yunanistan’dan kaçarak adalara yerleşmiş olan kaçak ya da soygunculara da kılavuzluk yaparak onların bölgede serbestçe eşkıyâlık yapmalarını sağlamışlardır. Anahtar Kelimeler: Aydın, Eşkıyâ, Birinci Dünya Savaşı, Yunan, Eşkıyâlık