Tölögön Kasımbekov'un Kelkel Adlı Romanının Söz Varlığı Açısından İncelenmesi - Bolat, Cuma (My University, 2025)
Genel tabirle bir dile ait kelimeler bütünü olan söz varlığı, dili kullanan toplumun kültürünü, düşünce yapısını, dünya görüşünü yansıtan en önemli araçtır. Bir dilin söz varlığı içinde dilin kendi öğelerinden oluşmuş, bunun içine yabancı öğelerin de girebildiği temel söz varlığı, atasözleri, deyimler, kalıp sözler, ikilemeler, terimler vb. öğeler bulunur. Tüm bunların zenginliği ve çeşitliliği bir dilin gelişmişliğinin ifadesi olarak kabul edilir. Bilindiği gibi her şair ve yazarın kendine has bir söz hazinesi vardır. Şair ve yazarlar sahip oldukları söz varlığına göre dili işleyip şekillendirirler. Edebî eserler de bu işleyiş neticesinde ortaya çıkar. Bir dilin söz varlığının ortaya çıkarılmasında edebî eserler etkin bir role sahiptir. Edebî eserler içinde barındırdığı söz varlığı unsurları ile hem dilin hem de dönemin zenginliğini gösterir. Ayrıca yazarların dili kullanım becerisini ve dile hâkimiyetinin tespitini mümkün kılar. Bu çalışmada Kırgız edebiyatında önemli bir yeri olan Tölögön Kasımbekov’un “Kelkel” adlı romanı söz varlığı açısından incelenmiştir. Çalışma kapsamına eserdeki atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler ve terimler dâhil edilmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi tekniği ile yürütülmüştür. Eserdeki söz varlığı unsurlarını tespit edip bu unsurların ne oranda kullanıldığını belirlemek çalışmanın ana amacı olmuştur. Çalışma sonucunda eserde en sık kullanılan söz varlığı unsurlarının deyimler, terimler ve ikilemeler olduğu; en az kullanılan söz varlığı unsurlarının ise atasözleri ve kalıp sözler olduğu tespit edilmiştir.
Keywords: Söz Varlığı; Kırgız Türkçesi; Tölögön Kasımbekov; Kelkel