SÂMÎ DİLLERİNİN ARAP LEHÇELERİNE ETKİSİYLE İLGİLİ MÜSTEŞRİKLERİN GÖRÜŞLERİ - ESEN, ESRA NUR (Fırat Üniveristesi, 2023)
İnsanların, toplumların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan araç dildir. Her milletin kendine özgü bir dili ve o dilin türlü türlü lehçeleri vardır. İnsanlar ve toplumlar çeşitli nedenlerle birbirleriyle bağlantı kurmaktadır. Farklı kültürlere sâhip toplumlar birbirleriyle irtibâta geçince birbirlerinden etkilenmektedirler. Sâmî ırkından olan toplumlar akrabadırlar ve bugün olduğu gibi geçmişte de birbirlerine yakın coğrafyalarda yaşamışlardır. Sâmî kavimler arasındaki etkileşim, dillerine ve o dillerin lehçelerine de yansımıştır. Daha açık bir ifadeyle Sâmî toplulukların siyâsî, ticârî, kültürel irtibâtlar kurması; hem kendilerinin hem de dillerinin birbirine tesir etmesini sağlamıştır. Sâmî dilleri, bu dil ailesinde önemli bir konuma sâhip olan Arap dilinin lehçelerine çeşitli biçimlerde etkide bulunmuştur. Sâmî dillerinin Arap lehçelerine etkilerini görünür kılan Sâmî kitâbeleri, bu hususta araştırmacılar açısından önemli bir kaynak olmuştur. Doğu toplumları ve kültürleri hakkında araştırmalar yapan müsteşrikler Sâmî kitâbelerinin keşfedilmesinde ve Sâmî dillerinin Arap lehçelerine hangi yönlerden tesir ettiğinin anlaşılmasında önemli bir rol oynamışlardır. Bu çalışma, Sâmî dillerinin Arap lehçelerine etkileri konusunda oryantalistlerin görüşlerini ele almayı hedeflemiştir. Bu amaçla literatür taraması yapılmış, çalışmada nitel araştırma ve karşılaştırmalı dilbilim yöntemi kullanılmıştır. Araştırma neticesinde; Semûd, Safevî, Lıhyânî, Nemâre, Zebed, Harrân ve Ümmü'l-Cimâl Kitâbelerinde Sâmî dillerinin Arap lehçelerini etkilediği, şarkiyâtçıların bu kitâbelere önem verdiği ve bunlar hakkında ciddi araştırmalar yaptığı görülmektedir. Müsteşrikler bahsedilen kitâbeleri bulmak ve incelemek için kitâbelerin olduğu bölgelere keşif yolculukları yapmış, bazı kitâbeleri kendi ülkelerine götürüp müzelere bağışlamışlardır.

Language is the tool that enables people and societies to communicate with each other. Each nation has its own language and various dialects of that language. People and societies communicate with each other for various reasons. When societies with different cultures come into contact with each other, they are influenced by each other. Societies of the Semitic race are related and lived in geographies close to each other in the past as they do today. The interaction between the Semitic tribes was reflected in their languages and their dialects. To put it more clearly, the political, commercial and cultural contacts between the Semitic communities enabled them and their languages to influence each other. The Semitic languages influenced the dialects of the Arabic language, which has an important position in this language family, in various ways. The Semitic inscriptions, which reveal the influence of Semitic languages on Arabic dialects, have been an important source for researchers in this regard. The scholars of Eastern societies and cultures have played an important role in the discovery of the Semitic scriptures and in understanding the ways in which Semitic languages influenced Arabic dialects. This study aims to examine the views of orientalists on the influence of Semitic languages on Arabic dialects. For this purpose, a literature review was conducted and qualitative research and comparative linguistics methods were used in the study. As a result of the research, it is seen that Semûd, Safavid, Lıhyânî, Nemâre, Zebed, Harrân and Umm al-Jimâl Kit?bahs show that Semitic languages influenced Arabic dialects, and that orientalists attach importance to these Kit?bahs and conduct serious research on them. Undersecretaries made expeditions to the regions where these inscriptions were found in order to find and study them, and they took some of the inscriptions back to their own countries and donated them to museums
Opinions of orientalists on the influence of Samici languages on Arabic dialts
Keywords: Doğu Dilleri ve Edebiyatı