Mimar Kemalettin'in Eğitim Yapılarının Görsel Karmaşıklık Analizi - Köksalan, Zeynep İldeniz; Şahin, Murat (İstanbul Teknik Üniversitesi, 2026)
Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne geçiş sürecinde, mimarlık alanını önemli ölçüde etkileyen ulusal kimlik arayışlarının yoğunlaştığı bir dönemde ortaya çıkmıştır. Bu dönemin mimari anlayışı, özellikle kamu yapılarının cephe tasarımlarında öne çıkmaktadır. Mimar Kemalettin, Selçuklu ve Klasik Osmanlı mimari unsurlarını Neo-Klasik tasarım ilkeleriyle sentezleyen bu hareketin önde gelen isimlerinden biri olarak tanınmaktadır. Bu araştırma, Mimar Kemalettin'in katkıda bulunduğu bilinen on sekiz eğitim yapısının cephe tasarımlarındaki benzerlik ve farklılıkların karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada eğitim yapıları, ilkokullar, medreseler ve yüksek eğitim kurumları olmak üzere üç kategoriye ayrılmıştır. Cephe çizimlerinin ortalama görsel karmaşıklık değerleri fraktal analiz yöntemi uygulanarak hesaplanmıştır. Sonuçlar bu üç sınıflandırmaya göre karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, Mimar Kemalettin'in katkıda bulunduğu bilinen inşa edilen ve tasarım aşamasında kalan eğitim yapılarının ortalama görsel karmaşıklık değerleri karşılaştırıldığında, ilkokulların ve medreselerin “benzer”, medrese ve yüksek eğitim kurumu yapılarının “benzemez”, ilkokul ve yüksek eğitim kurumu yapılarının “benzemez” özellikler gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca yüksek eğitim kurumu kategorisindeki eğitim yapılarının daha karmaşık cephe özellikleri sergilediği gözlenmiştir. Bu bulgular, Mimar Kemalettin'in eğitim kademesine göre farklılaşan bir tasarım yaklaşımı benimsediğini göstermektedir.

The First National Architecture Period emerged during the transition from the Ottoman Empire to the Republic of Turkey, in a period when the search for national identity, which significantly affected the field of architecture, intensified. The architectural understanding of this period stands out especially in the facade designs of public buildings. Architect Kemalettin is recognised as one of the leading figures of this movement, which synthesised Seljuk and Classical Ottoman architectural elements with Neo-Classical design principles. This research aims to comparatively analyse the similarities and differences in the facade designs of eighteen educational buildings to which Architect Kemalettin is known to have contributed. In this research, educational buildings are divided into three categories: primary schools, madrasas and higher education institutions. The average visual complexity values of the facade drawings were calculated by applying fractal analysis method. The results were evaluated comparatively according to these three classifications. As a result of the evaluations, when the average visual complexity values of the constructed educational buildings known to have been contributed by Architect Kemalettin and those remaining at the design stage are compared, it is determined that primary schools and madrasas show “similar”, madrasa and higher education institution buildings show “dissimilar”, primary school and higher education institution buildings show “dissimilar” features. It was also observed that educational buildings in the higher education institution category exhibit more complex facade characteristics. These findings show that Architect Kemalettin adopted a differentiated design approach according to the level of education.
Visual Complexity Analysis of Mimar Kemalettin’s Educational Buildings
Keywords: Architectural Science and Technology; Mimari Bilim ve Teknoloji