ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN ELEŞTİREL OKUMA ÖZ YETERLİLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI - KARATAŞ, AYSEL (Fırat Üniveristesi, 2025)
Bu araştırma Elazığ il merkezinde yer alan bir devlet okulunda öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma öz yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yönteminin tarama modeli çerçevesinde yapılandırılan çalışmada öğrencilere "Kişisel Bilgi Formu" ile birlikte Çelikkanat ve Kurnaz'ın (2022) geliştirdiği "Eleştirel Okuma Öz Yeterlilik Ölçeği" uygulanmıştır. Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla öğrencilerin sınıf düzeyi, ebeveyn eğitim durumu, cinsiyeti, aylık kitap okuma sayısı ve Türkçe dersi akademik başarı ortalamalarına ilişkin veriler toplanmış ve bu değişkenler eleştirel okuma öz yeterlilik düzeyleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Veriler SPSS yazılımı kullanılarak önce normallik testi yapılmıştır. Testin sonuçlarından yola çıkılarak veriler bağımsız gruplar t testi, ANOVA testi ve LSD testleriyle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ortaokul öğrencilerinin genel olarak yüksek düzeyde eleştirel okuma öz yeterliliklerine sahip olduklarını göstermektedir. Beşinci sınıf öğrencilerinin eleştirel okuma öz yeterlilik düzeyleri diğer sınıflara kıyasla daha yüksek bulunmuş, kız öğrencilerin bu konudaki algıları erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Ebeveyn eğitim düzeyi lise ve üzeri olan, düzenli ve fazla sayıda kitap okuyan ve Türkçe dersinden yüksek akademik başarı gösteren öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlilik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bulgular doğrultusunda öğrencilerin eleştirel okuma öz yeterlilik düzeylerinin çeşitli bireysel ve çevresel değişkenlere göre farklılaştığı ve bu durumun eleştirel okuma becerilerinin geliştirilmesinde önemli bir belirleyici olduğu söylenebilir.

This study was conducted to determine the critical reading self-efficacy levels of middle school students attending a public school in the city center of Elazığ. Structured within the framework of the screening model of the quantitative research method, the study applied the "Critical Reading Self-Efficacy Scale" developed by Çelikkanat and Kurnaz (2022) along with a "Personal Information Form." Data on the students' grade level, parental education status, gender, the number of monthly book reads, and their Turkish course academic achievement averages were collected using the Personal Information Form, and these variables were evaluated together with their critical reading self-efficacy levels. A normality test was first conducted on the data using SPSS software. Based on the test results, the data were analyzed using independent samples t-test, ANOVA test, and LSD tests. The research findings indicate that middle school students generally have a high level of critical reading self-efficacy. The critical reading self-efficacy levels of fifth-grade students were found to be higher compared to other grades, and female students' perceptions on this subject were significantly higher than male students. Students whose parents had a high school education level or higher, who read a large number of books regularly, and who achieved higher academic success in Turkish language classes were found to have higher levels of critical reading self-efficacy. Based on the findings, it can be argued that students' critical reading self-efficacy levels vary depending on various individual and environmental variables, and this is an important determinant in the development of critical reading skills.
Investigation of secondary school students' critical reading self-efficacy
Keywords: Eğitim ve Öğretim