HARPUT KALESİ EFSANELERİ ÜZERİNE TEMATİK BİR ANALİZ - Kaval, Yılmaz (Fırat University, 2025)
Harput Kalesi, Elâzığ ilinde yer alan tarihi bir yapıdır. Halk arasında ‘Süt Kalesi’ olarak da bilinen bu tarihi mekân, zengin bir tarihi geçmişe sahip olmasının yanı sıra görkemli bir kültürel mirasa da ev sahipliği yapar. Harput’ta yaşayan halk, çok eski devirlerden itibaren tecrübelerini, hatıralarını, anlatılarını, âdetlerini daha çok sözlü olarak günümüze kadar taşımıştır. Harput’ta var olan sözlü anlatı geleneği içinde hatırı sayılı derecede efsane de mevcuttur. Harput ile ilgili ulaşılan efsanelere bakıldığında Harput Kalesi odaklı efsanelerin de olduğu görülür. Harput Kalesi ve kalenin içinde yer alan varlıklara dair bu efsanelerde doğaüstü varlık ve olayların sıkça yer aldığı görülürken çeşitli kehanetlerde ifade edilir. Yörenin halk kültürünü ve inanışlarını yansıtan bu anlatılar, kültürel mirasın desteklenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasında değerli katkılar sunmaktadır. Efsaneler, bir milletin kolektif bilincini yansıtan metinler olduğu gibi, Harput Kalesi ile ilgili anlatılan efsaneler de yöre halkına dair pek çok örüntüyü barındıran halk bilimi ürünleridir. Bu çalışmanın amacı, tespit edilen efsanelerin tematik analizini yaparak, bu efsaneleri halk bilimi bağlamında değerlendirmektir. Bu anlatıların analiz edilmesi ile antik bir kent olarak kabul edilen Harput’un kültürel mirasının önemli ögelerinden olan efsanelerin Harput’un kimliğini nasıl yansıttığı ortaya çıkarılacaktır.
Keywords: Archaeology (Other); Arkeoloji (Diğer)