PRENATAL VE POSTNATAL DÖNEMDE TAVŞAN MİDE FUNDUS'UNUN IŞIK VE ELEKTRON MİKROSKOBİK OLARAK İNCELENMESİ - YAMAN, MİNE (Fırat Üniveristesi, 2001)
Bu çalışmada 20 adet dişi ve 4 adet erkek Yeni Zellanda Albino cinsi yetişkin tavşanlar ile bunların çiftleştirilmesi sonucu elde edilen fetüsleri ve yavruları kullanıldı. Prenatal dönemin 19, 21, 23, 25, 27, 29. günleri, postnatal dönemin 1, 5, 10, 15, 20, 30. günleri ve ergin dönem olmak üzere toplam 13 grup oluşturuldu. Sodyum pentotal ( 10-12 mg/kg ) verilerek uyutulan tavşanların mide funduslarından alınan doku örnekleri, ışık ve elektron mikroskobik incelemeler için uygun histolojik yöntemlerle bloklandı. Bu bloklardan hazırlanan kesitler ışık ve elektron mikroskobunda incelendi. Işık mikroskobunda gebeliğin 19. gününde lumeni sınırlayan epitel çok katlıydı ve yer yer invaginasyonlar bulunmaktaydı. Epitel altındaki bağdokusu bezleri içermiyordu. Gebeliğin 21. gününde de mukoza yüzeyi düzensiz ve epitel 2-3 hücre katmanından oluşmaktaydı. Foveola gastrikaların şekillendiği ve bağdokuda mekik şekilli farklılaşmamış hücreler olduğu gözlendi. Fetal dönemin 23. gününde çok katlı epitelin yer yer tek katlı özellik kazanmış olduğu ve ilk bez yapılarının şekillendiği görüldü. Gebeliğin 25. gününde bezler oldukça belirginleşmiş ve bağdoku alanlarını doldurmaya başlamıştı. Fetal dönemin 27. gününde epitel tamamen tek katlı prizmatik yapıdaydı. Foveolalann alt kısımlarında iri nükleuslu asidik sitoplazmalı pariyetal hücreler belirgindi. Gebeliğin 29. gününde mukoza yüzeyinin alcian blue ile kuvvetlice boyandığı gözlendi. Prenatal dönemde yüzey ile müköz boyun hücreleri birbirlerinden tam olarak ayırt edilemedi ve pensipal hücreler de belirlenemedi. Postnatal dönemin 1. gününden itibaren fundus mukozasındaki gelişmenin devam ederek postnatal dönemin 20. gününde hemen hemen ergindeki yapıyı kazandığı görüldü.36 Elektron mikroskobunda gebeliğin 19. gününde epitel tabakasını oluşturan hücrelerin sitoplazmalarında çok az sayıda endoplazma retikulumu kesecikleri ve serbest ribozomlar saptandı. Fetal dönemin 21. gününde hücre sitoplazmalarında glikojen partiküllerine ve hücrelerde sıklıkla mitotik figürlere rastlanması ile hücrelerin farklılaşmaya başladığı belirlendi. Gebeliğin 25. gününde yüzey epiteli ve müköz boyun hücrelerinde az sayıda salgı granülü ile pariyetal hücrelerde intersellüler sekret kanalcıkları gözlendi. Fetal dönemin 27. gününde lumeni döşeyen yüzey müköz hücreler bazale yerleşmiş nükleusları ile belirginlik gösteriyordu. Bu hücrelerde gelişmiş granüllü endoplazma retikulumu ve küçük bir Golgi aygıtı gözlenmekteydi. Postnatal dönemin 1. gününde organel yönünden henüz gelişmeleri tamamlanmamış olan prensipal hücreler görüldü. Bu günden sonra yüzey müköz hücresi ve müköz boyun hücrelerinin salgı granüllerinde, pariyetal hücrelerin mitokondriyonlarında sayıca artışlar ve prensipal hücrelerin granüllü endoplazma retikulumlarında dikkati çeken gelişmelerin oluştuğu gözlendi. Postnatal dönemin 20. gününde ise hücrelerin hemen hemen ergindeki yapıyı kazandıkları tespit edildi.

In this study, 20 female and 4 male New Zealand Albino rabbits and their fetuses and newborns were used. Totaly 13 groups were established as 19, 21, 23, 25, 27, 29 days of prenatal period; 1, 5, 10, 15, 20, 30 days of postnatal period and mature. Under general anesthesia ( sodium pentothal 10- 12 mg / kg ) the rabbits were sacrificied and the tissue samples were taken from fundus of stomach and processed for light and electron microscop in investigations and observed in the light and electron microscope. At the 19 th day of prenatal periods, epithelial layer surrounding the lumen displayed stratified structure and surface of mucosa had a rough course. There were not any glands in the connective tissue under epithelium. At the 21s day of prenatal period, mucosal surface was irregular and the epithelium was consisted of 2-3 cell layers. Gastric pits has formed and undifferentiated cells were observed in connective tissue. At the 23 rf day of fetal period, stratified epithelia displayed stratified epithelium and primary glands structures were observed. At the 25 * day of fetal period the glands were observed clearly in the connective tissue. At the 27 * day of fetal period, epithelium showed simple columnar structure. Acidic parietal cells with large nuclei were seen at the bottoms of fundic pits. At the 29 * day of fetal period, the surface of mucosa was covered a thin layer which was strongly alcian blue. At the prenatal period, surface mucous and neck mucous cells could not be thorougly distinguished from one another. In addition, the principal cells were not determined. At the 1 rt day of postnatal period, fundic mucosa continued its development and at the 20 day it has gained its mature structure.38 At the 19 * day of period in electron microscope a few endoplasmic reticulum sacs and ribosomes were seen in the cytoplasm of epithelial cells. The cells frequently showed mitotic figures and glycogen droplets were seen in the cytoplasm at the 21 * day of fetal period. Secretory granules in the surface epithelial cells, the neck mucous cells and intercellular secretory ducts in the parietal cells were seen at the 25 * day of fetal period. The nuclei located basally in the mucous cells surrounding lumen at the 27 * day of fetal period. Rough endoplasmic reticulum vesicles and a small Golgi organelles were seen in these cells. At the 1 * day of postnatal period, principal cells were distinguished with respect to their organels. Afterwards, secretory granules in the surface mucous cells and the neck mucous cells, the number of miitocondria in the parietal cells increased and ribosomal endoplasmic reticulum in the principal cells developed and the cells gained the structure as in the mature at the 20 day.
Light and electron microscopic investigations of rabbit stomach fundic mucosa on the prenatal and postnatal periods
Keywords: Veteriner Hekimliği; Veterinary Medicine