Çinko Ekstraksiyon Atığı Kullanılarak Sulu Çözeltilerden Fosfat Gideriminin Araştırılması - Türk, Feride Naime (Fırat Üniversitesi, 2024)
Çinko üretim tesislerinde açığa çıkan ve içerdikleri metaller nedeniyle tehlikeli atık olarak sınıflandırılan katı liç artıklarının çevre ve insan sağlığına zarar vermeden ekonomik olarak değerlendirilmesi atık yönetimi açısından önemlidir. Bu kalıntıların bertarafı çoğu zaman özel teknolojiler gerektirse de, bu teknolojilerin pahalı olması ve bazı durumlarda yasal yaptırımların yetersiz kalması nedeniyle tehlikeli atıklar çevreye veya çöp depolama alanlarına bırakılmaktadır. Bu nedenle bu kalıntıların değerlendirilerek sanayiye kazandırılması ekonomik ve çevresel açıdan önemlidir. Bu çalışmada, Kayseri Çinkur işletmesinden getirilen çinko ekstraksiyonu üretimi sırasında oluşan kurşun keki kullanılmıştır. Bu atık, çinko ve demirin yanı sıra yüksek miktarda kurşun da içerdiğinden, sulu çözeltilerden fosfatın uzaklaştırılması koşulları araştırıldı. Elde edilen toplu test sonuçları kullanılarak fosfat giderme adsorpsiyon izotermleri elde edildi. Ayrıca fosfat giderimine ilişkin bazı termodinamik büyüklükler de hesaplanmıştır. Deney sonucunda sulu çözeltilerden P giderim veriminin önemli ölçüde çözelti pH'ına ve atık kurşun keki dozuna bağlı olduğu belirlendi. Ayrıca sulu çözeltilerden fosfat gideriminin Langmuir ve Freundlich izotermine uyduğu belirlendi. Ayrıca 120 dakikalık bir süre sonunda fosfat adsorpsiyon dengesinin kurulduğu gözlendi. pH’ı 7.69 olan 100 mg/L fosfat çözeltisinin herhangi bir ilave olmaksızın 20 g/L kurşun keki ile karıştırılması ve 120 dakika süreyle temas ettirilmesiyle fosfatın yaklaşık %74’ü adsorpsiyonla etkili bir şekilde giderilebilir.

It is important for waste management to economically evaluate the solid leach residues released in zinc production facilities and classified as hazardous waste due to the metals they contain, without harming the environment and human health. Although the disposal of these residues often requires special technologies, hazardous wastes are left to the environment or landfills due to the expense of these technologies and the inadequacy of legal sanctions in some cases. For this reason, it is important from an economic and environmental perspective to evaluate these residues and bring them into the industry. In this study, lead cake formed during zinc extraction production, brought from Kayseri Çinkur enterprises, was used. Since this waste contains high amounts of lead as well as zinc and iron, the conditions for removing phosphate from aqueous solutions were investigated. Phosphate removal adsorption isotherms were obtained using the obtained batch test results. Additionally, some thermodynamic quantities regarding phosphate removal were calculated. As a result of the experiment, it was determined that the P removal efficiency from aqueous solutions significantly depends on the solution pH and the dose of waste lead cake. It was also determined that phosphate removal from aqueous solutions obeyed the Langmuir and Freundlich isotherm. Additionally, it was observed that phosphate adsorption equilibrium was established after a period of 120 min. By mixing 100 mg/L phosphate solution with pH 7.69 with 20 g/L lead cake without any addition and contacting for 120 minutes, approximately 74% of the phosphate can be effectively removed by adsorption.
Investigation of Phosphate Removal from Aqueous Solutions Using Zinc Extraction Waste
Keywords: Waste Management; Reduction; Reuse and Recycling; Atık Yönetimi; Azaltma; Yeniden Kullanım ve Geri Dönüşüm; Environmental and Sustainable Processes; Çevresel ve Sürdürülebilir Süreçler