BAŞLANDICINDAN OSMANLI HAKİMİYETİNE KADAR ERZURUM VE ÇEVRESİ - ÖZDOĞAN, DUYGU (Fırat Üniveristesi, 2008)
Anadolu coğrafyasının önemli şehirlerinden olan Erzurum, tarih boyunca önemli bir konuma sahip olmuştur. Prehistorik dönemden başlayarak gerek coğrafi konumu gerekse sahip olduğu zenginlikler sayesinde birçok savaşlara sahne olmuş ve o dönemlerden itibaren Anadolu'nun önemli yerleşim merkezlerinden biri haline gelmiştir. Tarihi devirlerin başlangıcı ile de birçok devlet tarafından fethedilen Erzurum Bizans imparatorluğu döneminde önemli bir üst olmuş, Bizanslılar kaleler inşa ettirip bölge halkını asimile politikası altına almışlardı. Yine bu dönemde Bizans - Sasani mücadelesi yaşanırken bunun yanı sıra İslami dönemde de fethedilmeye çalışılmıştır. Hulefa-i Raşidin döneminden sonra, Emevi, Abbasi hakimiyetlerine girmiş daha sonra uzun sürecek Türk hakimiyeti yaşanmıştır. Bunlar arasında Saltuklular bıraktıkları önemli sanat eserleri ve mimarisi ile bölgede, günümüze kadar varlığını hissettirmiş olup Selçuklular zamanından kalma yapıtlarla da mirasımız zenginleşmiştir.

Erzurum which is one of the important cities of the Anatolian geography, had an important status among the history. Starting from the prehistoric period, because of both the geographic position and the richnesses it posses, lots of war had been screened in Erzurum and it had been one of the important settlement centre since those times. Erzurum that had been conquered by lots of countries with the beginning of the historical cessions, became an important exponent in the Byzantine Empire period and the population of the region exposed to the assimilation policy by Byzantines that had built castles. Again in this period as Byzantine ? Sasani struggle was lived, it was also tried to be conquered in Islamic period. After the period of `Hulefa-i Raşidin?, Erzurum fell into Emevi and Abbasi dominance, then Turkish dominance which will go on for a long time started. Among these, Saltuklu existence was sensed in the region until nowadays via important artistry and architecture left by them. Morever our heritage was enriched by constrictions from Selçuklu period.
Erzurum and its surrounding from its beginning to Ottoman dominance
Keywords: Tarih