Aile eğitiminin özel gereksinimli çocukların ebeveynlerinin tutumlarına ve iletişim becerilerine etkilerinin incelenmesi - Duman, Mehmet (Fırat Üniveristesi, 2026)
Özel gereksinimli çocukların gelişiminde aile, çocuğun öğrenme, uyum ve sosyal etkileşim süreçlerini şekillendiren temel bir bağlam olarak öne çıkmakta; bu bağlamda ebeveynlerin tutumları ve iletişim biçimleri, çocukların gelişimsel çıktıları üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Ayrıca, özel gereksinimli çocuğa sahip olmanın ebeveynler üzerinde oluşturduğu çok boyutlu etkiler, ailelere yönelik sistematik ve yapılandırılmış destek programlarının önemini artırmaktadır. Bu araştırmanın genel amacı, özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynlere yönelik olarak yürütülen aile eğitimi uygulamasının, ebeveynlerin çocuklarına yönelik tutumları ve çocuklarıyla kurdukları iletişim becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada karma yöntemlerden açıklayıcı sıralayıcı karma desen kullanılmıştır. Nicel yöntemde tek bir grup üzerinden yapılan ön test ve son testten oluşan deneysel desen kullanılmıştır. Bu araştırmada bağımsız değişken, özel gereksinimli çocukların ebeveynlerine yönelik yapılandırılmış 10 oturumluk aile eğitimi programıdır. Bağımlı değişkenler ise ebeveyn tutumları ve ebeveyn–çocuk iletişim becerileridir. Ebeveynlere, uygulama öncesi ve sonrası olmak üzere aynı ölçme araçları iki kez uygulanarak değişim gözlemlenmiştir. SPSS programıyla nicel veriler analiz edilmiştir. Ön test ve son test arasında normal dağılım olmadığı için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi gibi istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Ön test ve son test sonuçları arasında anlamlı farkların bulunması, uygulama süreci sonunda hedeflenen olumlu tutum ve davranışların geliştiğini göstermektedir. Araştırmanın nitel boyutu, durum çalışması desenine dayanmaktadır. Nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmıştır. Uygulamalı eğitime ebeveynlerin katılması, ebeveyn rollerini geliştirdiğini ve çocuklarının davranışlarıyla ilgili daha fazla bilgi sahibi olduklarını ifade etmelerini sağlamıştır.

In the development of children with special needs, the family emerges as a fundamental context that shapes the child's learning, adaptation, and social interaction processes; in this context, parental attitudes and communication styles play a decisive role in children's developmental outcomes. In addition, the multidimensional effects of having a child with special needs on parents increase the importance of systematic and structured support programs for families. The overall aim of this program focuses on family education for children with special needs, concentrating on children's attitudes towards other children and the communication they establish with them. The research employed a mixed-methods design, specifically an explanatory ordinal design, rather than a replicate design. The quantitative method utilized pre-test and post-test designs conducted on a single group. The independent variable in this study was a 10-session family education program focusing on information for individuals with special needs. The dependent variables were parental attitudes and parent-child communication. Changes were observed by applying the same tools twice, before and after the intervention. Data were analyzed using SPSS software. Since there was no normal distribution between the pre-test and post-test, stored-rate analyses such as the Wilcoxon Signed-Rank Test were performed. The presence of significant differences between the pre-test and post-test results indicates that the targeted positive attitudes and behaviors improved by the end of the implementation process. The qualitative dimension of the research is based on a Case Study design. Qualitative data were collected using part-time interview forms. Non-participation in the applied education program ensured that parents did not lose the knowledge they needed to develop their roles and grow.
Examining the effects of family education on the attitudes and communication skills of parents of children with special needs
Keywords: Eğitim ve Öğretim