Nanoantikorların Genel Özellikleri/ Tanı ve Tedavide Kullanımları: Geleneksel Derleme - Salman, Türker; Tamer, Sıbel Ilbasmıs (My University, 2024)
Hedefleme amacıyla tedavilerde kullanılan geleneksel antikorlar, kanser başta olmak çeşitli hastalıklarda önemli başarılar sağlamıştır. Ancak büyük boyutları ve buna bağlı olarak kısıtlı tümör penetrasyonları, düşük stabiliteleri ve immünojenisiteleri kullanımlarını sınırlandırır. Bu durum zamanla daha küçük antikor fragmanlarına olan ilgiyi artırmıştır. Hamers-Casterman ve ark. şans eseri Camelidae (devegiller) türlerinde ve bazı kıkırdaklı balıklarda (köpek balığı) yeni bir antikor türü keşfetmiştir. Nanoantikor (nanobody) adı verilen bu tam antijen bağlama kapasitesine sahip küçük antikor parçaları, hafif zincirlerden yoksundur. Monoklonal antikorlara nazaran daha küçük boyuta (12-14 kDa) sahip olmaları, yüksek kimyasal ve termal stabiliteleri, suda çözünürlüklerinin yüksek olması, düşük immünojeniklik, kısa kan dolaşım süresine bağlı kandan hızla temizlenme ve yüksek doku penetrasyonu gibi çeşitli avantajları mevcuttur. Ayrıca nanoantikorlar immün, saf ve sentetik kütüphanelerden çeşitli mikroorganizmalar vasıtasıyla, etkin bir şekilde düşük maliyetle ekonomik olarak üretilebilmektedir. Bunun yanında modifikasyona yatkın olmalarından dolayı istenen özelliklere sahip nanoantikorlar araştırmacılar tarafından kolaylıkla tasarlanmaktadır. Nanoantikorlar ilaçlara, toksinlere, radyonüklidlere ve ilaç taşıyıcı sistemlere basitçe konjuge edilebildiğinden bu moleküllerin uygun hedeflere spesifik olarak gönderilmesi için önemli terapötik potansiyel taşımaktadır. Ayrıca kararlı yapıları ve uygulamadan kısa bir süre sonra yüksek tümör-arka planı oluşturmaları nedeniyle tanı ve görüntüleme çalışmalarında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu derleme makalesinde nanoantikorların bazı üstün özelliklerinin yanı sıra kanser ve diğer hastalıkların biyomedikal araştırmaları, tanı ve tedavisindeki güncel uygulamalar incelenmiştir.
Keywords: Tanı; antikor; Nanoantikor; antineoplastik ajan; moleküler hedefe yönelik tedavi