ALTERNATİF GAZZÂLÎ EPİSTEMOLOJİSİ OKUMALARI İÇİN BİR DENEME: TOPLUMSAL ÖNKOŞULLU BİR BAĞLAMDA ‘CEDEL’ VE ‘KEŞF’İN ANLAMI - Özdemir, Muhammet (Fırat University, 2011)
Bu çalışmada Gazzâlî?nin bir takım metinlerinde kendini gösteren bir ayrımın tartışılmasına dikkat çekmek amaçlanmaktadır. Bu bakış açısına göre hakikati bilmenin yolu akıl değildir; çünkü akıl için her şey eşit ölçüde mümkündür. Hakikati bilmenin tek yolu insana verilen keşiftir. Bu ayrım, hakikat yolundaki aklın işlevsel yorumlanmasına neden olmaktadır. Yaşam ile akıl arasındaki uyuşmazlıkları gidermenin yolunu bulamayan aklın üzerinde bir idrak yolunun bulunduğunu söyleyerek Gazzâlî, akla karşı çıkmış olmamaktadır, bilakis daha nesnel bir olanağı soruşturmaktadır. Çağdaş felsefeden verilen örneklerle bunu daha anlaşılır kılmak mümkün görünmektedir. Bu durum, modern Gazzâlî okumalarında bir devrim yaratacak nitelikte önemlidir. Böylece Gazzâlî işlevsel akılla ortak bilgiyi, hakikatle keşfi birbirine bağlamakta, ayrıca bilgiyi toplumsal alana, hakikati ise kişiye mal etmektedir.
An Attempt to Alternative Readings of al-Ghâzâlî’s Epistemology: Meaning of ‘Diaclectic’ and ‘Divination’ in the Context of Social Precondition
Keywords: Religious Studies; Din Araştırmaları