Bitlis Kent Merkezindeki Kültürel Miras Güzergâhlarının Belirlenmesi Üzerine Bir Deneme - Şahin, Murat; Şen, Korkmaz (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2026)
Toplumların tarihsel sürekliliğini ve kimlik bilincini oluşturan kültürel miras; maddi (somut) ve manevi (somut olmayan) öğelerden oluşan çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması, sadece kültürel bir sorumluluk değil, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma açısından da stratejik bir öneme sahiptir. Kültürel miras ile turizm sektörü arasındaki karşılıklı etkileşim, kültürel varlıkların birer turizm değeri olarak değerlendirilmesini mümkün kılmakta; bu durum ekonomik büyüme, yerel kalkınma ve sosyo-kültürel canlanmayı teşvik etmektedir. Ayrıca kültürel miras turizmi sayesinde bireyler, ziyaret ettikleri alanlardaki tarihsel ve kültürel zenginlikleri deneyimleme fırsatı bularak hem kültürel duyarlılıklarını geliştirmekte hem de bilgi düzeylerini artırmaktadır. Bu yaklaşım, sadece mirasın tüketilmesini değil, aynı zamanda korunmasına yönelik bilinçli yatırımların yapılmasını da beraberinde getirmektedir. Bu kapsamda çalışma alanı olarak Van havzasında tarih boyunca önemli bir konuma sahip olan Bitlis kent merkezi seçilmiştir. Seçilen bölgedeki anıtsal tarihi ve kültürel miras yapıları seçilmiş ve çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmada Bitlis bölgesi özelinde gezgin ve turistler için kültürel miras rotası oluşturarak en kısa güzergahın belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada en kısa rotayı bulmak için gezgin satıcı probleminin çözümünde kullanılan En Yakın Komşu algoritması yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın daha iyi sonuç verebilmesi için anıtsal nitelikteki tarihi yapılar esas alınmıştır. Çalışma sonucunda, başlangıç noktası olarak Bitlis Kalesi esas alınarak belirlenen destinasyonlar arasında en kısa rota analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, tarihi ve kültürel miras yapılarının sürdürülebilir turizm kapsamında değerlendirilmesine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Cultural heritage, which constitutes the historical continuity and identity awareness of societies, has a multi-layered structure consisting of material (tangible) and spiritual (intangible) elements. Preserving this heritage and transferring it to future generations is not only a cultural responsibility but also of strategic importance in terms of sustainable development. The interaction between cultural heritage and the tourism sector enables cultural assets to be evaluated as tourism assets; this encourages economic growth, local development and socio-cultural revitalization. In addition, thanks to cultural heritage tourism, individuals have the opportunity to experience the historical and cultural richness of the areas they visit, thus developing their cultural sensitivity and increasing their level of knowledge. This approach brings about not only the consumption of heritage but also conscious investments for its protection. In this context, Bitlis city center, which has an important position in the Van basin throughout history, was chosen as the study area. Monumental historical and cultural heritage structures in the selected region were selected and included in the study. The aim of the study is to determine the shortest route by creating a cultural heritage route for travelers and tourists in the Bitlis region. In the study, the Nearest Neighbor algorithm method used in solving the traveling salesman problem was used to find the shortest route. In order for the study to yield better results, monumental historical structures were taken as the basis. As a result of the study, the shortest route between the determined destinations was analyzed by taking Bitlis Castle as the starting point. In line with the findings obtained, various suggestions were developed for the evaluation of historical and cultural heritage structures within the scope of sustainable tourism.
An Essay on Determining Cultural Heritage Routes in Bitlis City Center
Keywords: Archaeological Science; Arkeoloji Bilimi; Urban Archeology; Kentsel Arkeoloji