6 ŞUBAT DEPREMİ SONRASI KORUYUCU AİLE MÜRACAATÇILARININ BAŞVURULARINDAN VAZGEÇME NEDENLERİ ÜZERİNE SOSYOLOJİK BİR İNCELEME (ELAZIĞ İLİ ÖRNEĞİ) - MEMEDOĞLU, GÜNGÖR (Fırat Üniveristesi, 2026)
Korunmaya ihtiyacı olan çocukların devlet koruması altına alınarak bakımlarının devlet kurumlarınca yapılması alışılageldik bir koruma modelidir. Ancak artık bilinmektedir ki çocuk gelişimi açısından aile odaklı bakım çocuklar için en uygun olanıdır. Koruyucu Aile modeli bu bakımdan öz ailesi ile yaşama imkanı olmayan çocukların bakımı için ideal olandır. Ülkemizde pek yaygın olmayan Koruyucu Aile Bakım Modelinin yaygınlaşması için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı çeşitli tanıtım çalışmaları yürütmektedir. Toplumda bilinirliği az olan bu hizmet modeline yönelik Elazığ İlinde, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden sonra önceki yılların ortalamasının çok çok üstünde kısa sürede dikkat çeken bir başvuru olmuştur. Aynı dikkate değer şekilde bu müracaatların çoğu koruyucu aileliğe dönüşmeden vazgeçme (müracaatını geri çekme) ile sonlanmıştır. Kurum bakımında olan çocukların koruyucu aile hizmetinden yararlanabilmeleri için koruyucu aile olmak üzere başvuran ve olumlu değerlendirilen aile sayısının artması gerekmektedir. Eğer 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden sonra artan ve daha sonra sönümlenen başvuruların neden arttığı ve neden vazgeçme ile sonuçlandığı anlaşılabilirse bu hizmet modelinin yaygınlaşmasına, sağlıklı yürütülmesine ve çocukların yararına katkı sağlayabilir. Araştırma bu amaçla gerçekleştirilmiştir. Koruyucu Ailelik ile ilgili bir takım araştırmalar mevcuttur. Ancak hem evren açısından Elazığ İlini içeren bir araştırmaya hem de müracaatçıların vazgeçme nedenleri üzerine odaklanan bir araştırmaya rastlanılmamıştır. Bu araştırmada, koruyucu ailelik, koruyucu aile başvuru süreci, koruyucu aile müracaatçılarının demografik yapısı, koruyucu aile müracaatçılarının beklentileri, koruyucu aile olmaktan vazgeçme nedenleri irdelenmiştir. Nicel araştırma yöntemiyle geçmişe dönük kesitsel tarama deseni kullanılarak veri toplamak için anket formu oluşturulmuştur. Araştırmada yer alan kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla Çapraz Tablolar (Crosstab) oluşturulmuş ve değişkenler arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirlemek için Ki-Kare (?²) bağımsızlık testi kullanılmıştır Deprem afetinin müracaatçılar üzerinde duygusal bir etki yarattığı, koruyucu ailelik hakkında toplumda var olan genel bilgilerin eksik ve yanlış olduğu, deprem sonrası başvuran ailelerin beklentilerinin ve yürürlükte olan koruyucu ailelik hizmetinin örtüşmemesinin vazgeçme oranlarını artırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

It is a conventional protection model that children in need of protection are taken under state protection and their care is provided by state institutions. However, it is now known that family-oriented care is the most suitable for children in terms of child development. In this respect, the Foster Family model is ideal for the care of children who do not have the opportunity to live with their birth family. The Ministry of Family and Social Services carries out various promotional activities to popularize the Foster Family Care Model, which is not very common in Türkiye. After the February 6, 2023 Kahramanmaraş Earthquakes, there was a remarkable application for this service model, which is little known in society, in Elazığ Province, much higher than the average of previous years. Equally noteworthy, most of these applications ended in abandonment (withdrawal of the application) before becoming a foster family. In order for children under institutional care to benefit from foster family services, the number of families who apply for foster care and are evaluated positively must increase. If it can be understood why the applications, which increased after the February 6, 2023 Kahramanmaraş Earthquakes and then faded away, and why they resulted in abandonment, it can be contributed to the dissemination of this service model, its healthy execution and its development for the benefit of children. This research was carried out for this purpose. There are some studies on Foster Family. However, no research has been found that includes Elazığ Province in terms of population or focuses on the reasons why applicants give up. In this research, foster family, foster family application process, demographic structure of foster family applicants, expectations of foster family applicants, and reasons for giving up being a foster family were examined. A survey form was created to collect data using a retrospective cross-sectional survey design with a quantitative research method. Crosstabs were created to examine the relationships between the categorical variables included in the research, and the Ki-Square (?²) independence test was used to determine whether the relationship between the variables was statistically significant. It was concluded that the earthquake disaster had an emotional impact on the applicants, the general information available in the society about foster care was incomplete and inaccurate, and the lack of overlap between the expectations of the families applying after the earthquake and the current foster care service increased the abandonment rates.
A sociological study on the reasons for foster family applicants abandoning their applications after the earthquake of February 6, 2023: The case of Elazığ province
Keywords: Sosyoloji