KİLİS VOYVODASI EL-HAC MEHMED'İN ÖLDÜRÜLMESİ (M .1714/H. 1126) - Çelikdemir, Murat (Fırat University, 2020)
[TR] Osmanlı Taşra teşkilatında Voyvoda, “Has” gelir dilimine sahip kişilerin, kendi adlarına bu gelirlerini kontrol ve tahsil etmek üzere görevlendirdikleri idarecilerdir. Kilis Hassı mukataa gelirleri de valide sultan haslarından olup, voyvodalar tarafından idare edilmekteydi. Sultan III.Ahmed döneminde (1703-1730) Kilis hassı, bu padişahın annesi Gülnûş Emetullah Sultan’ın tasarrufundaydı. Burası Kilis Ekrâdından Okcu İzzeddinli, Amiki ve Şeyhler aşiretlerinin tehdidi altındaydı. Bu aşiret mensubu eşkıyaların hırsızlık, gasp, tecavüz, adam yaralama ve öldürme gibi eylemleri yüzünden, şehirde huzur ve asayiş bozulmuş, halkın çoğu evlerini terk etmiş, vergiler tahsil edilemez olmuştu. Kilis’i eşkıya tehdidinden kurtarıp kanun ve düzeni yeniden sağlamak için valide sultanın kethüdası el-Hac Mehmed Ağa, Kilis Voyvodası olarak atandı (Mart 1713). Mehmed bin İsmail, Nisan-Mayıs gibi Kilis’teki görevine başlamış ve üç ay gibi kısa bir sürede eşkıyaya karşı önemli başarılar elde etmişti. Eşkıya reisleriyle yardımcılarından birçoğunu ele geçirerek idam ettirmişti. İdam edilenlerin akraba ve yakınları, mensubu oldukları aşiretlerin de (Okçu İzzeddinli, Amiki ve Şeyhler) desteği ile intikam almak için eskisinden daha fazla eylem yapmaya başladılar. Kilis’i kuşatıp şehri yağmaladılar, voyvoda Mehmed’e suikasta teşebbüs ettiler (Temmuz 1713). Suikasttan kurtulan el-Hac Mehmed, bizzat hükûmet merkezine giderek yetkililerden yardım istemiştir. Merkezi devlet, nasihat ve tehditler içeren bir-iki emr-i şerifle durumu geçiştirmişti. Bu olaydan bir yıl sonra (Ağustos 1714) Kilis Ekrâdı eşkıyası; şehri gene kuşatmış, voyvoda sarayını basarak voyvoda ve adamlarını katletmiş, saraydaki el_Hac Mehmed’in şahsi mallarıyla devlet için tahsil edilen mal ve paraları gasp etmişti. Devlet bu olaydan sonra, Maraş valisi Vezir Ali Paşa komutasında hazırlanan bir orduyu eşkıya üzerine göndermiştir. Eşkıyadan idamı gerekenler idam edilerek kesik başları başkente yollanmış, hapsi gerekeneler de hapsedilmek üzere Rakka Kalesi’ne gönderilmiştir. Eşkıyanın eş ve çocukları da Rakka’ya sürgün edilmiştir. Kilis Ekrâdı eşkıyasına şehrin Yeniçeri taifesinden bazı kişiler destek vermişti. Bu işbirlikçiler de tespit edilerek eş ve çocuklarıyla, Tartus’un yanıbaşındaki Arvad Adası’na sürgün edilmişlerdir.