ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖZ YETERLİK İNANÇLARI İLE GERÇEKLİK ŞOKU BEKLENTİSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ - ÇAKAR, NESLİGÜL (Fırat Üniveristesi, 2024)
Bu araştırmada, Eğitim Fakültesinde öğrenimlerine devam eden son sınıf öğretmen adaylarının öz yeterlik inancı ile gerçeklik şoku beklentileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında öğretmen adaylarının öz yeterlik inancı ve gerçeklik şoku beklentilerinin düzeyi ve belirlenen düzeyin cinsiyet, branş, mezun olunan lise türü, üniversite tercih sırası, akademik not ortalaması ve öğretmenlik uygulaması dersinde görev yapılan okul türü değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaşma durumu incelenmiştir. Belirtilen durumları belirlemek için araştırmada ilişkisel tarama modeli yöntem olarak tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılı Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğretmenlik uygulaması dersini alan 545 son sınıf öğretmen adayı (Fen Bilgisi Öğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği ve İngilizce Öğretmenliği) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu programlarda öğrenim gören öğrenciler arasında ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen 294 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak için üç aşamalı bir veri setinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda Kişisel Bilgi Formu, Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ve Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Bu araştırmada, öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının yüksek denilebilecek bir seviyede olduğu, gerçeklik şoku beklentilerinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ve gerçeklik şoku beklentilerinin cinsiyet, mezun olunan lise türü ve üniversite tercih sırası göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının akademik not ortalaması değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği, gerçeklik şoku beklentilerinin ise akademik not ortalaması değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Branş ve öğretmenlik uygulaması sürecinde görev yapılan okul türü değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bunun yanında araştırmada öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile gerçeklik şoku beklentileri arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum öz yeterlik inancındaki değişimin gerçeklik şoku beklentisi ile ilişkili olarak değişim göstermediğini veya tam tersi şekilde gerçeklik şoku beklentisinin öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile ilişkili olarak değişim göstermediği şeklinde değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarını güçlendirmek ve gerçeklik şoku beklentilerini en aza indirgemek adına eğitim fakültesinde yürütülen derslerin teori ve uygulamanın birbirini destekleyecek şekilde yürütülmesi, uygulamalı eğitime ağırlık verilmesi, öğretmenlik uygulaması dersinin süresinin arttırılması ve öğretmen adaylarına hizmet öncesinde, duygusal ve akademik destek sağlamak amacıyla destek grupları ve danışmanlık hizmetleri sunulması önerilmiştir

In this study, it was aimed to determine the relationship between the self-efficacy belief and reality shock expectations of senior teacher candidates who continue their education at the Faculty of Education. In addition, the level of teacher candidates' self-efficacy beliefs and reality shock expectations and whether the determined level differs significantly according to the variables of gender, branch, type of high school graduated, university preference order, academic grade point average and type of school where the teaching practice course is taught were examined. In order to determine the stated situations, the relational scanning model was preferred as the method in the research. The population of the research consists of 545 senior teacher candidates (Science Teaching, Primary Mathematics Teaching, Preschool Teaching, Classroom Teaching, Social Studies Teaching, Turkish Teaching and English Teaching) who are attending the senior teaching practice course at Fırat University Faculty of Education in the 2023-2024 academic year. The sample of the research consists of 294 teacher candidates determined by the criterion sampling method among the students studying in these programs. A three-stage data set was used to collect data in the research. In this context, Personal Information Form, Teacher Sense of Self-Efficacy Scale and Reality Shock Expectation Scale were used as data collection tools. In the study, it was observed that the self-efficacy beliefs of the teacher candidates were at a relatively high level, while their reality shock expectations were at a medium level. It was determined that teacher candidates' self-efficacy beliefs and reality shock expectations did not differ significantly according to gender, type of high school graduated and university preference order. It was determined that while teacher candidates' selfefficacy beliefs differed significantly according to the academic GPA variable, their reality shock expectations did not differ significantly according to the academic GPA variable. It was determined that there was a significant difference according to the variables of the branch and the type of school in which the teaching practice was carried out. In addition, the study concluded that there was no significant relationship between teacher candidates' self-efficacy beliefs and reality shock expectations. This situation was evaluated as the change in selfefficacy belief did not change in relation to the reality shock expectation, or conversely, the reality shock expectation did not change in relation to the self-efficacy beliefs of the teacher candidates. In line with the results obtained, in order to strengthen pre-service teachers' selfefficacy beliefs and minimize their reality shock expectations, it was suggested that the courses carried out in the faculty of education should be carried out in a way that theory and practice support each other, practical training should be emphasized, the duration of the teaching practice course should be increased, and support groups and counseling services should be presented to provide emotional and academic support to pre-service teachers during their undergraduate education.
Examining the relationship between pre-service teachers' self-efficacy beliefs and reality shock expectancy
Keywords: Eğitim ve Öğretim