OBSTRÜKTİF UYKU APNESİ SENDROMU İLE EPİFİZ VE HİPOFİZ BEZLERİNDEKİ HACİMSEL VE YAPISAL BAZI DEĞİŞİKLİKLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN RADYOLOJİK OLARAK İNCELENMESİ - BİÇER, AYŞE (Fırat Üniveristesi, 2025)
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), uykuda tekrarlayan üst solunum yolu tıkanmaları sonucu gelişen apne ve hipopne atakları ile karakterize bir hastalıktır. Bu ataklara bağlı olarak ortaya çıkan oksijen desatürasyonu ve hiperkapni, çeşitli sistemik etkilere sebep olmaktadır. Bu çalışmada, OUAS'ın merkezi nöroendokrin yapılar üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla, hastalarda pineal ve hipofiz bezlerinin hacimsel ve yapısal özelliklerinin radyolojik görüntüleme yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Toplam 89 OUAS hastası ile benzer yaş ve cinsiyet dağılımına sahip 94 kişiden oluşan kontrol grubunun beyin manyetik rezonans görüntüleri (MRG) retrospektif olarak incelendi. Hacimler Horos görüntüleme yazılımı aracılığıyla ölçüldü. Ayrıca pineal kalsifikasyon değerlendirmesi için 86 OUAS hastasının beyin bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülerine ulaşıldı ve kalsifikasyonlar derecelendirilerek analiz edildi. Elde edilen veriler istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Yapılan analizler sonucunda, OUAS grubunda hem pineal bez hem de hipofiz bez hacimlerinde kontrol grubuna kıyasla anlamlı azalmalar olduğu saptandı (p<0,05). Aynı zamanda bu hacimlerin AHİ (apne-hipopne indeksi) değerlerine göre oluşturulan hafif, orta ve ağır OUAS grupları ile kontrol grubu arasında da anlamlı olarak değiştiği gözlendi. Öte yandan, pineal kalsifikasyon OUAS grupları arasında değerlendirildi ve pineal kalsifikasyon düzeyi ile OUAS şiddeti arasında bir ilişki gözlenmedi (p=0,142). Sonuç olarak, elde edilen veriler OUAS'ın merkezi nöroendokrin organlar olan pineal ve hipofizi etkileyerek bu bezlerde hacimsel olarak azalmaya neden olabileceğini ve bu azalmanın hastalık şiddetiyle ilişkili olabileceğini göstermektedir.

Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a disease characterized by episodes of apnea and hypopnea that develop as a result of recurrent upper airway obstruction during sleep. These episodes lead to oxygen desaturation and hypercapnia, which in turn result in various systemic effects. This study aimed to evaluate the volumetric and structural characteristics of the pineal and pituitary glands in patients using radiological imaging methods to investigate the effects of OSAS on central neuroendocrine structures. Brain magnetic resonance images (MRI) of 89 OSAS patients and a control group of 94 individuals with a similar age and gender distribution were retrospectively reviewed. Gland volumes were measured using Horos imaging software. Additionally, brain computed tomography (CT) images of 86 OSAS patients were obtained for the assessment of pineal calcification, and calcifications were graded and analyzed. The obtained data were compared statistically. The analyses revealed significant decreases in both pineal and pituitary gland volumes in the OSAS group compared to the control group (p<0,05). Furthermore, gland volumes differed significantly among the control group and the OSAS subgroups categorized according to AHI values as mild, moderate, and severe. On the other hand, pineal calcification was assessed across OSAS subgroups, and no correlation was observed between the level of pineal calcification and OSAS severity (p=0,142). In conclusion, the findings of this study suggest that OSAS can affect the central neuroendocrine organs such as the pineal and pituitary glands, leading to volumetric reductions in these glands, and that these reductions may be associated with disease severity.
Radiological evaluation of the relationship between obstructive sleep apnea syndrome and some volumetric and structural changes in the pineal and pituitary glands
Keywords: Anatomi