[TR] İHTİLALİN PEDAGOJİK ZEMİNİ 'EMILE' VE J.J. ROUSSEAU'NUN OSMANLI AYDINLARINA ETKİLERİ - Gündüz, Mustafa (Kadim Yayınları, 2007)
Fransız İhtilali, dünya tarihine sosyal, siyasi, askeri, ekonomik ve pedagojik konularda önemli değişimler ve açılımlar getirmiştir. Bu hadisenin felsefi, sosyolojik ve eğitimsel temellerinin atılmasında J.J. Rousseau'nun büyük katkıları vardır. Rousseau özellikle telif ettiği Toplum Sözleşmesi ve Emile adlı eseri ile İhtilal'in hazırlayıcıları arasında yer almıştır. Emile modern eğitim bilimine çok önemli açılımlar getiren ideolojik bir eğitim eseridir. Fransız İhtilali çok geçmeden Osmanlı'da etkisini göstermiştir. Osmanlı başlangıçta bazı tedbirler aldıysa da akıbet değişmemiştir. Osmanlı aydınları arasında, İhtilal'in mimarlarından en çok Rousseau tanınmış ve etkili olmuştur. Tanzimat aydınları onu tanımışlar, okumuşlar ve eserlerini tercümeye girişmişlerdir. Jön Türk ve erken Cumhuriyet aydınları da Rousseau'dan farklı açılardan etkilenmişlerdir. Özellikle Emile'in toplumsallık bakımından yanlış anlaşıldığı kanaati bu çalışmanın tezleri arasındadır.