TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİNİN ÇAĞDAŞ DAYANAKLARI - Akpınar, Burhan; Kuloğlu, Ayşenur; Köksalan, Bahadır; Akyıldız, Taha Yasin (İnönü Üniversitesi, 2026)
Bünyesinde olumlu birçok ilki barındıran Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Cumhuriyet tarihinin eğitimde yeniden yapılanmayla ilgili olarak en çok tartışılan girişimdir. Bu tartışmalar kabaca iki eksende yoğunlaşmaktadır. Birincisi, bu modelin yeterince milli olmadığı şeklinde iken, ikincisi ise modelin çağdaş olmaması ve çağdaşlıktan ödün verildiği iddialarını seslendirmektedir. Derleme niteliğindeki bu çalışmanın amacı, bu iki eksendeki tartışmalardan özellikle ikinci eksendeki eleştirilere cevap vermeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla yürütülen çalışmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarının çağdaş dayanakları ortaya konulmuştur. Bu bağlamda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarının çağdaş dayanakları olarak öne çıkan K-12 Beceriler Çerçevesi, Bütüncül Paradigma, çeşitli okuryazarlık becerileri ile öğretimde farklılaştırma yaklaşımları ele alınarak, bunların tanımı, kapsamı ve teorik arka planı irdelenmiştir. Bu irdelemeler sonunda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarının, başta ABD, AB, Kanada olmak üzere, günümüz ekonomi ve eğitimine şekil veren ülkeler ile OECD, UNİCEF ve UNESCO gibi uluslararası kurum ve kuruluşların eğitimde son yıllarda yöneldiği 21. yüzyıl becerilerine dayalı olduğu belirlenmiştir. Bunlara PISA, TIMSS ve PIRLS gibi uluslararası eğitime yön veren sınavlar da eklenebilir. Çağdaş dünyada ciddi yansımaları olan bu beceriler, 21. yüzyılın dinamikleri olan Endüstri 4.0, Makine Öğrenmesi ve Robotik, Dijital Vatandaşlık, Eğitim/Pedagoji 4.0 ile ilişkilidir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin, bu becerileri, Türkiye Meslekî Yeterlilik Kurumu ve Türkiye Yeterlikler Çerçevesi ile harmanlayarak ortaya koyduğu model, bu itibarla “evrensel-çağdaş-milli” sentezi bir model olarak değerlendirilebilir. Henüz geliştirilmeye devam eden ve kısmi olarak uygulanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, bu haliyle, Türk Eğitim Sisteminde kaliteyi yukarı taşıma potansiyeline sahip, mevcut ile gelecek nesilleri 21. yüzyıla hazırlamada çok önemli bir modeldir.
CONTEMPORARY FOUNDATIONS OF THE TÜRKIYE CENTURY MAARIF MODEL
Keywords: Türkiye yüzyılı maarif modeli; K-12 beceriler çerçevesi; bütüncül paradigma; 21. yüzyıl okuryazarlık becerileri; öğretimde farklılaştırma