IRAK DIŞİŞLERİ BAKANI NACİ EL-ASİL’İN TÜRKİYE ZİYARETİ (1937) - Umar, Ömer Osman; Yenisu, Melek (Kültür Ocağı Vakfı, 2024)
Irak bulunduğu coğrafi ve stratejik konumdan dolayı tarih içerisinde birçok devletin istilasına uğramıştır. Irak’a hakim olan Emeviler ve Abbasiler döneminde orduda görev alan Türkler, Selçuklu ve Osmanlı Devletleri ile birlikte bölgeye hakim olmuştur. Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı sırasında Irak Cephesi’nde verdiği mücadeleye rağmen yenilerek adım adım Irak’tan çekilmiştir. Savaşın sonunda Irak, Sykes-Picot Antlaşması’nda planlandığı gibi İngiltere’nin hakimiyeti altına girmiştir. İngiltere’nin işgali altındaki Irak’ta manda yönetimi kurulmuş, Kral Faysal İngiltere’nin Irak’ı yöneten yerel destekçisi olmuştur. Lozan Barış Antlaşması sonrası Türkiye-Irak ilişkileri Musul Meselesi çerçevesinde gelişmiştir. Musul’un Milletler Cemiyeti’nin kararı ile Irak’a bırakılması sonrasında Türkiye bölgede huzuru tesis etmeye yönelik bir politika izlemiştir. Türkiye’nin bölgede dostane bir dış politika izlemesi Irak tarafından karşılık bulmuş 1931 yılında önce Kral Faysal, ardından da Irak Başbakanı Nuri Paşa Türkiye’yi ziyaret etmiştir. 1933 yılında Avrupa’da yaşanan gelişmeler Türkiye’nin hem batıda hem de doğuda sınırlarını güvence altına almaya yönelik ilişkileri geliştirmesini gerekli kılmıştır. Türkiye’nin batıdaki komşuları ile Balkan Antantı yapılırken, doğudaki komşuları ile benzer bir paktın yapılması için Irak, İran, Afganistan ile işbirliği politikaları yürütülmeye çalışılmıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in Ankara’yı ve İstanbul’u ziyareti Türkiye ve Irak ilişkilerinin gelişmesine katkı sağlamıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in Türkiye ziyareti sırasında gördüğü ilgi ve misafirperverane muamele karşılık bulmuş, Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil Irak’a döndüğünde Türkiye-Irak dostluğuna vurgu yapan açıklamalarda bulunmuştur. Türkiye’nin Atatürk önderliğinde katettiği gelişmeleri değerlendiren Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil tüm Orta Doğu ülkeleri için Türkiye’deki değişimin bir örnek olduğunu vurgulamıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in ziyareti Türkiye ve Irak arasındaki tarihi bağın kuvvetlenmesi ile sonuçlanmıştır. Bu ziyaret Sadabat Paktı’nın imzalanmasına hizmet eden siyasi bir adım olmuştur.
Keywords: History of The Republic of Turkiye; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi