2000 sonrası Türk ve Amerikan sinemasında suç unsurlarının görünümü - Ayız, Buşra (Fırat Üniveristesi, 2026)
Sinema, yalnızca bir eğlence aracı olmanın ötesinde, toplumsal yapıları, kültürel değerleri ve düşünsel süreçleri yansıtan önemli bir iletişim mecrasıdır. Kültürler arası iletişim bağlamında sinema, farklı toplumların kendilerine özgü dünya görüşlerini, normlarını ve toplumsal sorunlarını görsel bir dile aktarmakta; bu yönüyle kültürel çeşitliliğin ve farklılıkların anlaşılmasında işlevsel bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, suç olgusunun Türk ve Amerikan sinemasında nasıl temsil edildiğinin incelenmesi, yalnızca sinema çalışmalarına değil, aynı zamanda kültürel çalışmalar ve toplumsal analizlere de katkı sağlayabilecek bir yaklaşım sunmaktadır. 2000'li yıllar, küreselleşme ile birlikte kültürler arası etkileşimin yoğunlaştığı ve toplumsal değişim süreçlerinin hız kazandığı bir dönem olarak dikkat çekmektedir. Bu dönemde suç olgusu, hem Türk hem de Amerikan toplumlarında gündelik yaşamın ve medyanın önemli tartışma başlıklarından biri hâline gelmiştir. 2000'li yıllar, küreselleşmenin sinemadaki etkilerinin belirgin hâle geldiği bir döneme denk gelir. 2000'li yıllarda Türk ve Amerikan sinemasında ortak temalar mevcuttur. 2000'li yıllarda savaşın etkileri, terörizm ve toplumsal sorunlar sıkça işlenir. Bu temalar, politik atmosferin etkisi altında yapılmış filmlerde ortaya çıkar. Suç ve gerilim temaları, her iki sinemada da önemli bir yer tutar. Suçun psikolojisi, suçun sosyal etkileri ve adaletin peşindeki kahramanlar, bu dönemde sıkça karşımıza çıkmaktadır. 2000'li yıllarda bağımsız sinemanın etkisiyle, Türk ve Amerika'nın film yapım süreçleri, hikâye anlatımı ve tematik içeriklerde daha geniş bir çeşitlilik ve özgünlük gözlemlenmiştir. 2000'li yıllarda Türk ve Amerikan sinemalarında dijital teknolojinin artan rolü, film yapım süreçlerini ve görsel estetiği büyük ölçüde etkilemiştir. Dijital teknolojinin kullanımı, sinemaya yeni imkânlar sunmuş, film yapım süreçlerini değiştirmiş ve görsel estetik anlayışını evrimleştirmiştir. Araştırma için öncelikle suç ile ilişkili tüm filmlere ulaşılmış, ardından amaca yönelik örneklem ile 10 filmin seçimi gerçekleştirilmiştir. Tür olarak suç filmlerinin alınması çalışmanın sınırlılığıdır. Bu doğrultuda, 2000 sonrası Türk ve Amerikan sinemasında suç türü yapılanması içinde üretilen yapımlar çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Analiz sürecinde, Prof. Dr. Enver Özkalp' in geliştirdiği suç parametreleri (şiddet ve cinayet, mala karşı suçlar, organize suçlar, mağduru olmayan suçlar ve profesyonel suçlar) temel alınmış; bu parametreler çerçevesinde seçilen filmlerin içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılmış olan filmleri içerecek olan çalışma, çeşitli suç türlerini ele alacak ancak belirli bir odak noktasına sahip olacaktır. Örneğin, organize suçlar, bireysel suçlar, uyuşturucu, dolandırıcılık, cinayet, hırsızlık gibi farklı suç türleri üzerinde özellikle durulacaktır. Belirli bir dönem, coğrafya ve suç türlerine odaklanmak, çalışmanın alanlarını daha net ve detaylı bir şekilde belirlemek açısından önem arz etmektedir. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın amacı, kapsam ve sınırlılıkları, evren ve örneklemi, araştırmanın yönteminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde; kavramsal olarak sinema ve suç kavramları ele alınarak ayrıntılı bir şekilde okumalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise örneklem olarak seçilen 10 film, Prof. Dr. Enver ÖZKALP'in suç kategorileri temel alınarak, içerik analizi yöntemiyle tablolar içerisinde değerlendirilmiş ve filmler, akış içeriklerine göre tablolar halinde tür ve suç parametrelerine göre sınıflandırılarak çözümlemeler yapılmıştır. Çalışmanın "Sonuç ve Öneriler" kısmında ise elde edilen bulgular neticesinde, 2000 sonrası Türk ve Amerikan sinemasında suç olgusunun görünümünde hem benzerlikler hem de belirgin farklılıklar olduğu, örneklem olarak seçilen filmlerde Türk sinemasında suçun nedenlerine, Amerikan sinemasında ise suçun nasıl işlendiğine yönelik tespitler yapılmış olup, analiz edilen tablolardan çıkan sözlü verilere dayalı olarak karşılıklı değerlendirmeler yapılarak ileriye dönük öneriler sunulmuştur.

Cinema is not only a means of entertainment but also a significant medium of communication that reflects social structures and cultural values. In the context of intercultural communication, cinema conveys the worldviews, norms, and social issues of societies through visual language, thereby playing a crucial role in understanding cultural diversity. In this regard, examining the representation of crime in Turkish and American cinema contributes to film studies, cultural studies, and social analysis. The 2000s represent a period characterised by globalisation and intensified intercultural interaction, alongside rapid social change. During this period, crime became a prominent theme in both Turkish and American societies, as reflected in daily life and media representations. Influenced by political and social developments, themes such as war, terrorism, and social conflict were frequently addressed in cinema. Crime and suspense emerged as central elements, with films often exploring the psychology of crime, its social consequences, and the pursuit of justice. Furthermore, the rise of independent cinema and advancements in digital technology contributed to greater diversity in storytelling, production techniques, and visual aesthetics. The study consists of three main sections. The first section outlines the aim of the research, its scope and limitations, as well as the population and sample, and the research methodology. In the second section, the concepts of cinema and crime are examined from a conceptual perspective, supported by an extensive review of the literature. In the third section, ten films selected as the sample are evaluated within tables through the method of content analysis, based on the crime categories proposed by Prof. Dr. Enver ÖZKALP. These films are further classified and analyzed according to their genres and crime-related parameters, structured in tables based on their narrative flow. In the "Conclusion and Recommendations" section, the findings reveal that there are both similarities and notable differences in the representation of crime in post-2000 Turkish and American cinema. It is determined that, within the selected sample, Turkish cinema tends to focus on the causes of crime, whereas American cinema emphasizes the manner in which crime is committed. Based on the verbal data derived from the analyzed tables, comparative evaluations are conducted, and forward-looking recommendations are presented.
The representation of crime in Turkish and American cinema after 2000
Keywords: İletişim Bilimleri