II.MAHMUT DÖNEMİ ISLAHAT HAREKETLERİ - YILDIRIM, RUVEYDA NİDA (Fırat Üniveristesi, 2006)
II. Mahmut Osmanlı Devleti'nin eski gücüne kavuşması için Avrupaû tarzdaıslahatlar yapılması gerektiği görüşündeydi. Bu düşünceden yola çıkarak hemen herkurumda yenilik hareketlerine başladı.III. Selim'in öldürülmesinin ardından dağılan Nizam-ı Cedit askerinin yerineSekban-ı Cedit Ocağı'nı kurdu, fakat bu ocak yeniçerilerin isyanı ile kısa bir süre sonrakaldırıldı. On altı yıl aradan sonra Eşkinci Ocağı kuruldu. Bu ocak da bir yeniçeriisyanıyla dağılınca II. Mahmut ilerlemenin önünde bir engel olan Yeniçeri Ocağı'nıkaldırarak modern bir ordu olan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunu oluşturdu.Sultan Mahmut, idarû ve hukukû alanda yenilikler yapıp kamu hizmeti kavramınadarbe vuran müsadere usulünü kaldırarak kamu hizmetlerini güvenliğe kavuşturdu.Devlet teşkilatında geniş ölçüde bir iş bölümü yapılarak çeşitli nazırlıklar ve meclislerkuruldu. Modern anlamda ilk nüfus sayımı ve mülk yazımı gerçekleştirilerek,vatandaşların vermeleri gereken vergiler defterlere işlendi. Türkiye tarihinde mühim birdönüm noktası olan Kıyafet Kanunu'nu yayınladı. Posta teşkilatı kuruldu ve yurtdışıgezileri için pasaport ihdas edildi. Yarı bağımsız hale gelen ayanları ortadan kaldırarakdevlet otoritesini hakim kıldı ve valileri merkeze bağladı.Eğitim alanında da bir takım ıslahatlar yapıp ilköğretimi mecburi hale getirerekbirçok okullar açtı. İlk Resmi Gazete Sultan Mahmut devrinde yayımlandı, Avrupa'yaöğrenci gönderilmesi de yine bu dönemde gerçekleşti.İlk modern hastanenin kurulmasıyla sağlık alanında yenilikler yapılıp, bulaşıcıhastalıklara karşı karantina usulü benimsendi.II. Mahmut döneminde yapılan bütün bu ıslahatlar Tanzimat'ın ilanı üzerindemüessir oldu.Anahtar kelimeler: II. Mahmut, Islahat, Sekban-ı Cedit, Eşkinci Ocağı, Vak'a-iHayriye, Asakir-i Mansure-i Muhammediye, Meclis, Mektep, Takvim-i Vekayi,Karantina.
Reforms in the period of II. Mahmut
Keywords: Din; Tarih