TÜRKİYE'DE EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ POLİTİKALARINA İLİŞKİN DOKÜMAN ANALİZİ VE META-SENTEZ ÇALIŞMASI - AKGÜN, MUHTEREM (Fırat Üniveristesi, 2025)
Bu araştırmanın amacı Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından günümüze ülkemizde uygulanan eğitim teknolojilerine yönelik politikaların belirlenmesi ve son dönemlerde uygulanan eğitim teknolojileri politikalarının yansımalarına ilişkin genel bir çerçeve çizilmesidir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen araştırmada, politika belgelerini incelenmesinde doküman analizi, politikalarla ilgili etkilerin incelenmesinde ise akademik çalışmalara yönelik meta-sentez yöntemi kullanılmıştır. Doküman analizi kapsamında; Kalkınma Planları, Milli Eğitim Şura kararları, Hükûmet programları, siyasi parti programları, MEB ve diğer kurumların eğitim teknolojileri ile ilgili belgeleri doküman analizine tabi tutulmuştur. Eğitim teknolojileri politikalarına ilişkin meta-sentez çalışmasında ise; BT dersine ilişkin 26, BT öğretmenlerinin problemlerine ilişkin 17, FATİH projesi ve EBA ile ilgili 107 olmak üzere toplam 150 nitel veri içeren çalışma meta-senteze tabi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen doküman analizi sonuçlarına göre, politika belgeleri arasında çoğu dönemde uyumun düşük olduğu görülmektedir. Eğitim teknolojileri politikalarında ise altyapı ve teknik yetersizlikler, kaynakların dağıtımındaki dengesizlik ve düzensizlik, hedeflenen beceri ve yeterliliklere ulaşılamaması, bilgi yönetimi ve arşivleme konusundaki zafiyetler ile ulaşılabilir hedeflerin belirlenmemesi başlıca sorunlar arasında yer almaktadır. Ayrıca, dünyadaki uygulamaların takip edilememesi, kurumlar arası iş birliği-koordinasyon eksikliği, planlama yetersizliği, uzun vadeli politikaların geliştirilememesi ve belirlenen politikaların kararlılıkla uygulanamaması politikaların uygulanması sürecinde gözlenen diğer problemlerdir. Eğitim teknolojileri politikaları bağlamında öğretmenlerin hizmet içi ve hizmet öncesi eğitimlerinin yetersiz olduğu, öğretmen istihdamına yönelik planlama yetersizliği, öğretmenlerin teknolojik yeterlilikleri ile ilgili kapsamlı bir çerçevenin oluşturulamadığı görülmüştür. Politikalarda genel olarak niceliğe odaklanarak niteliğin ihmal edildiği, politikaların etkilerinin yeterince araştırılmadığı, teknoloji entegrasyonu için gerekli olan müfredat, öğretmen eğitimi, altyapı vs. bileşenlerin eş zamanlı (senkron) bir şekilde yürürlüğe giremediği tespit edilmiştir. Öte yandan, meta-sentez çalışması sonucunda ise; BT derslerinin hedeflerinin öğrenci seviyesine uygun olmadığı, kazanımların uygulanmasının imkanlara bağlı olduğu, hedef-kazanımların net olmadığı, ders kitabı ve öğretmen kılavuz kitabı konusundaki eksiklerin derse olumsuz etkisinin olduğu, BT sınıfı eksikliği ve ekipman yetersizliğinin olduğu görülmüştür. BTR öğretmenlerine yönelik meta-sentez çalışması sonucuna göre ise BTR öğretmenlerinin görev tanımının ve çalışma saatleriyle ilgili problemler yaşandığı, norm kadro problemleri, mesleki tükenmişlik, BTY dersinin önemsiz olduğuna dair olumsuz algı en önemli problemler olarak öne çıkmaktadır. Araştırma sonucunda FATİH projesi ile ilgili olarak ise planlama, finansman, altyapı, donanım, teknolojilerin amaç dışında kullanılması, eğitimcilerin hazır bulunuşluklarının yetersizliği, e-içeriklerin nicelik ve nitelik olarak yetersizliği, hizmet içi eğitimlerin niteliğinin yetersizliği gibi birçok problemin öne çıktığı görülmektedir. Araştırma kapsamında yapılan doküman analizi ile meta-sentez sonuçlarının birbirini desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.

The purpose of this research is to determine the policies on educational technologies implemented in our country from the declaration of the Republic of Turkey to the present and to draw a general framework regarding the reflections of educational technologies policies implemented in recent periods. In the research conducted with the qualitative research method, document analysis was used in examining the policy documents, and meta-synthesis method was used for academic studies in examining the effects related to the policies. Within the scope of the document analysis; Development Plans, National Education Council decisions, government programs, political party programs, documents related to educational technologies of the Ministry of National Education and other institutions were subjected to document analysis. In the meta-synthesis study on educational technologies policies; a total of 150 qualitative data studies were subjected to meta-synthesis, 26 of which were related to the IT course, 17 of which were related to the problems of IT teachers, and 107 of which were related to the FATİH project and EBA. According to the document analysis results obtained from the research, it is seen that the harmony between the policy documents is low in most periods. In educational technology policies, infrastructure and technical deficiencies, imbalance and irregularity in the distribution of resources, failure to achieve targeted skills and competencies, weaknesses in information management and archiving, and failure to determine achievable targets are among the main problems. In addition, failure to follow global practices, lack of cooperation and coordination between institutions, inadequacy of planning, failure to develop long-term policies, and failure to implement determined policies are other problems observed in the implementation process of policies. In the context of educational technology policies, it has been observed that in-service and pre-service training of teachers is inadequate, planning is inadequate for teacher employment, and a comprehensive framework regarding teachers' technological competencies cannot be established. It has been determined that policies generally focus on quantity and neglect quality, the effects of policies are not sufficiently investigated, and the components such as curriculum, teacher training, infrastructure, etc. required for technology integration cannot be put into effect simultaneously (synchronously). On the other hand, as a result of the meta-synthesis study; It has been observed that the objectives of the IT courses are not suitable for the student level, the implementation of the achievements depends on the possibilities, the objectives-gains are not clear, the deficiencies in the textbook and teacher's guidebook have a negative effect on the course, there is a lack of IT classes and inadequacy of equipment. According to the results of the meta-synthesis study on BTR teachers, the most important problems are the problems experienced with the job description and working hours of BTR teachers, norm staff problems, professional burnout, and the negative perception that the BTY course is unimportant. As a result of the research, it is seen that many problems such as planning, financing, infrastructure, equipment, and the use of technologies outside of their purpose, inadequacy of the readiness of the educators, inadequacy of the quantity and quality of e-content, and inadequacy of the quality of in-service training come to the forefront regarding the FATİH project. It has been concluded that the document analysis conducted within the scope of the research and the meta-synthesis results support each other.
Document analysis and meta-synthesis study on educational technology policies in Turkey
Keywords: Eğitim ve Öğretim