DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANILI 6-12 YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA SERUM ARGİNİN/NİTRİK OKSİT VE İLİŞKİLİ MOLEKÜLLER İLE OREKSİN DÜZEYLERİNİN VE BUNLARLA İLİŞKİLİ OLABİLECEK ETMENLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ - DÖNERAY, EBRU (Fırat Üniveristesi, 2020)
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında yaygın görülen nöropsikiyatrik bir bozukluk olmasına rağmen, etiyolojisi henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, DEHB etiyolojisinde rol oynayabileceği düşünülen arginin/nitrik oksit (NO) ve ilişkili moleküllerle oreksin A (OXA) düzeylerinin araştırılması ve bulguların sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Örneklemimiz Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran, 6-12 yaş arası 30 DEHB ve 30 sağlıklı kontrol olgusundan oluşturulmuştur. Tüm olgulara sosyodemografik veri formu, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe Uyarlaması, Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Conners Ebeveyn/Öğretmen Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Form, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği, Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm olgular serum arginin, NO, asimetrik dimetilarginin (ADMA), adrenomedullin, insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) ve OXA düzeyleri açısından değerlendirilmiştir. Daha sonra DEHB olgularına metilfenidat tedavisi başlanmış ve tedavinin onuncu haftasında kan parametreleri tekrar değerlendirilmiştir. Kontrol grubuna göre DEHB grubunda, arginin, ADMA düzeyleri anlamlı yüksek; NO, adrenomedullin ve IGF-1 düzeyleri anlamlı düşük bulunmuştur. OXA düzeyleri gruplar arasında anlamlı farklılaşmamıştır. Tedavi sonrası arginin, ADMA, OXA düzeyleri tedavi öncesine göre anlamlı düşük saptanmıştır. Tedavi öncesi ve sonrası NO, adrenomedullin ve IGF-1 düzeylerinde ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ölçek puanları ile kan parametreleri arasında korelasyon saptanmamıştır. Sonuç olarak DEHB grubunda saptanan kan parametrelerindeki bu farklılaşmalar, araştırılmaya değer bir alan olarak görünmektedir. Geniş örneklem grupları ile daha uzun süreli tedavi sonrasında yapılacak çalışmalar, DEHB etiyolojisi ve tedavisine bağlı değişen nörobiyolojik süreçler hakkında yeni bilgiler sunabilecektir.

Although attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a common neuropsychiatric disorder in childhood, its etiology has not been fully elucidated yet. In this study, it was aimed to investigate the levels of arginine/nitric oxide (NO) and associated molecules and orexin-A (OXA), which is thought to play a role in the etiology of ADHD and to compare the findings with healthy controls. Our sample was composed of 30 ADHD and 30 healthy control cases aged 6-12 years, admitted to the outpatient clinic of Fırat University Faculty of Medicine Department of Child and Adolescent Psychiatry. Sociodemographic data form, Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version-Turkish Version, DSM-IV-Based Child and Adolescent Behavioral Disorders Screening and Rating Scale, Conners'Parent/Teacher Rating Scale-Revised Long Form, Child Depression Inventory, State-Trait Anxiety Inventory for Children applied to all subjects. All cases included in the study were evaluated in terms of serum arginine, NO, asymmetric dimethylarginine (ADMA), adrenomedullin, insulin-like growth factor-1 (IGF-1), and OXA levels. Then, methylphenidate treatment was started for ADHD cases, and blood parameters were reevaluated in the tenth week of treatment. In the ADHD group than the control, it was found to be arginine, ADMA levels significantly higher; NO, adrenomedullin, and IGF-1 levels significantly lower. OXA levels did not differ significantly between groups. Post-treatment levels of arginine, ADMA, OXA were found significantly lower than pre-treatment. No significant difference in the pre-treatment and post-treatment NO, adrenomedullin, and IGF-1 levels were found. There was no correlation between scale scores and blood parameters. As a result, these differences in blood parameters that are detected in the ADHD group, appears to be a worthy area for researching. Studies that are going to be performed after more prolonged treatment with large sample groups will be able to present new information about the changing neurobiological process depending on the etiology and treatment of ADHD.
Evaluation of the levels of arginine/nitric oxide and associated molecules and orexin and the factors that may be related to them in children aged 6-12 years diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Keywords: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları