ÖZBEK YAZAR ABDÜLHAMİD SÜLEYMAN ÇOLPAN'IN "GECE VE GÜNDÜZ" ROMANININ YAPI VE TEMA BAKIMINDAN İNCELENMESİ - ÖDEN, NUR HİLAL (Fırat Üniveristesi, 2025)
Çağdaş Özbek edebiyatının öncü isimlerinin başında gelen Abdülhamid Süleyman Çolpan, şiir, tiyatro ve roman türlerinde kaleme aldığı eserlerle Özbek halkının millî bilincini ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir aydındır. Bu çalışmada, yazarın roman türünde verdiği tek eser olan "Gece ve Gündüz" adlı roman yapı ve tema bakımından ele alınmıştır. Roman, Özbek halkının baskı dönemi koşullarında sömürgeciliğe karşı duruşunu, kimlik arayışını ve özgürlük mücadelesini, bireylerin yaşantıları üzerinden toplumun genel yapısıyla bir araya getirerek anlatmaktadır. Başkarakter Zebinisahan, sistemin kurban ettiği bireyleri temsil eden bir karakterdir. Eserin önemli karakterlerden Miryakub'un yaşadığı iç dünyasındaki dönüşüm ise ceditçilik düşüncesinin toplumda amaçladığı değişimlerin bir yansımasıdır. Roman, geçmiş dönemin siyasi ve kültürel atmosferini gözler önüne seren önemli bir anlatı özelliği taşımaktadır. Çolpan'ın edebî dili ve sembolik anlatımı, romanı yalnızca bir kurgu olmaktan çıkarıp, dönemin toplum düzeni ve yönetim ilişkilerini yansıtan önemli bir belge hâline getirmiştir. Bu çalışma, Gece ve Gündüz romanı üzerinden Çolpan'ın edebî yaklaşımını ve Özbek edebiyatındaki yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abdülhamid Süleyman Çolpan, one of the leading figures of contemporary Uzbek literature, is an important intellectual who reflects the national consciousness and cultural identity of the Uzbek people with his works in the genres of poetry, theatre and novel. In this study, the novel 'Night and Day', the only work of the author in the novel genre, is analysed in terms of structure and theme. The novel tells the story of the Uzbek people's stance against colonialism, the search for identity and the struggle for freedom in the conditions of the oppression period by combining the lives of individuals with the general structure of society. The protagonist Zebinisahan is a character representing the individuals sacrificed by the system. The transformation in the inner world of Miryakub, one of the important characters of the work, is a reflection of the changes aimed by the idea of Jadidism in society. The novel is an important narrative that reveals the political and cultural atmosphere of the past period. Çolpan's literary language and symbolic narration make the novel not only a fiction but also an important document reflecting the social order and administrative relations of the period. This study aims to reveal Cholpan's literary approach and his place in Uzbek literature through the novel Night and Day.
Examination of Uzbek author Abdülhamid Süleyman Çolpan's novel "Day and Night" in the terms of structure and theme
Keywords: Türk Dili ve Edebiyatı