TANRI'NIN ÂDEMİ KENDİ SÛRETİNDE YARATMASININ ÜÇ KUTSAL DİNDEKİ TASAVVURU - AKGÜNDÜZ, KÜBRA (Fırat Üniveristesi, 2025)
Allah'ın varlığının akıl yoluyla kavranabilmesi mümkün olsa da mahiyetinin akıl yoluyla kavranabilmesi mümkün değildir. Biz onu ancak kendi bildirdiği kadarıyla bilebiliriz. Üç kutsal dinin birçok yönden benzerliği bulunsa da İslam dinini diğer kutsal dinlerden ayıran en önemli farkı Tanrı anlayışıdır. İslam dininde Tanrı her yönüyle eşsiz ve benzersiz olmakla birlikte birdir ve ortağı yoktur. Kur'an'da Allah'ın bir olduğu ve hiçbir yönden bir denginin olmadığı vurgulansa da gerek diğer dini etkileşimler gerekse nasslarda yer alan ifadelere yaklaşım biçimleri sonucunda Âdem'in Allah'ın sûretinde yaratıldığına dair bir inanç oluşmuştur. Ancak Kur'an'da Âdem'in Allah'ın sûretinde yaratıldığına dair hiçbir ayet yoktur. Bunun yanı sıra sûret hadisi diye bilinen hadis bu inancın oluşmasının dayanak noktası olmuştur. Allah'ın Adem'i kendi suretinde yarattığı inancı da bu hadis etrafında şekillenmiştir. İslam'daki Tanrı anlayışıyla bu hadisi bir araya getirdiğimizde hadisi zahiri anlamıyla kabul etmek mümkün görünmemektedir. Çünkü İslam, Yahudilikteki insan Tanrı, Hristiyanlıktaki Tanrı insan anlayışına karşı çıkarak, Allah'ın her yönden eşsiz ve benzersiz olduğunu savunmuş ve O'nun hiçbir yönden dengi olmadığını belirtmiştir. Ancak Kur'an'da Allah ile ilgili anlatımlar da çok farklı anlayışları ortaya çıkarmıştır. Bazıları Allah'ın kendini anlattığı ayetlerdeki ifadeleri zahiri anlamlarıyla anlarken bazıları tevil etmişlerdir. Bazıları tenzih ve temsili dil anlayışıyla yaklaşırken bazıları teşbih ve tecsim yolunu seçmişlerdir. Nitekim hadislerde de bu durum böyledir. Allah'ın suretiyle ilgili nakledilen hadisler sonucunda çeşitli görüş ayrılıkları ve farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Allah'ın mahiyeti ve suretiyle ilgili tartışmalar'ın İslamiyetten önceki kutsal dinlerde de tartışıldığını görüyoruz. Allah'ın mahiyeti ve sûreti'nin tartışılmasında eski dinlerin etkileri olmuş ve dinlerdeki bazı anlayışların izleri varlığını devam ettirmiştir. Allah'ın sûretiyle ilgili tartışmalar'ın üç kutsal din içerisinde Yahudilikle başladığını ve diğer dinlerde de bu etkinin sürdüğünü görmekteyiz. Gerek dini metinlerdeki anlatımlar gerek anlayış biçimleri bu tartışmaların devam etmesini sağlamıştır. Bazı âlimler bu inancın dış etkenler sonucunda oluştuğunu savunurken, bazı âlimler ise iç etkenlerin bu anlayışın oluşmasını sağladığını iddia etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Kelam, Tanrı, Rahman, Âdem, Sûret

Although it is possible to comprehend the existence of Allah through reason, it is not possible to comprehend His nature through reason. We can only know Him to the extent that He has revealed Himself. Although the three holy religions have many similarities, the most important difference that separates Islam from other holy religions is the understanding of God. In Islam, God is unique and incomparable in every way, but He is one and has no partner. Although it is emphasized in the Quran that Allah is one and has no equal in any way, as a result of both other religious interactions and the approaches to the expressions in the texts, a belief that Adam was created in the image of Allah has emerged. However, there is no verse in the Quran that Adam was created in the image of Allah. In addition, the hadith known as the hadith of form has been the basis for the formation of this belief. The belief that Allah created Adam in His own image has also been shaped around this hadith. When we bring this hadith together with the understanding of God in Islam, it does not seem possible to accept the hadith in its literal sense. Because Islam opposed the concept of man as God in Judaism and God as man in Christianity, and argued that Allah is unique and incomparable in every way and stated that He has no equal in any way. However, the narrations about Allah in the Quran have also revealed very different understandings. While some understand the expressions in the verses in which Allah describes Himself with their apparent meanings, others have interpreted them. While some approach with a purification and representative language understanding, some have chosen the path of anthropomorphism and anthropomorphism. Indeed, this is also the case in the hadiths. As a result of the narrated hadiths regarding the form of Allah, various differences of opinion and different approaches have emerged. We see that the discussions about the nature and form of Allah were also discussed in the holy religions before Islam. The discussions about the nature and form of Allah were influenced by the old religions and the traces of some understandings in the religions have continued to exist. We see that the discussions about the form of Allah started with Judaism among the three holy religions and this influence has continued in other religions. Both the narrations in the religious texts and the forms of understanding have ensured the continuation of these discussions. While some scholars argue that this belief was formed as a result of external factors, some scholars claimed that internal factors led to the formation of this understanding. Keywords: Teology, God, Rahman, Adam, Form
The three sacred religions' conception of God's creation of Adam in his shape
Keywords: Din