Maarif Modeli Okuryazarlık Türlerine İlişkin Türkçe Öğretmen Adayı Farkındalıkları - Deveci), Sibel Gamze; Eser, Rabia Sena Akbaba (Dokuz Eylül Üniversitesi, 2026)
Bu çalışma Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenimine devam eden öğretmen adaylarının Maarif Modelinde geçen okuryazarlık türlerine yönelik farkındalıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görüngübilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, 12 kadın 8 erkek katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılar ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada 9 sorudan oluşmuş görüşme kılavuzu kullanılmıştır. Çalışmanın verilerinin analizinde içerik analizi kullanılmış ve MAXQDA 24 veri analiz programından yararlanılmıştır. Araştırmada öğretmen görüşlerinin tecrübe/davranış soruları ve bilgi sorularında en çok medya, dijital, finansal, bilgi okuryazarlığına değinildiği görülmüştür. Yetkinlik sorusunda gündelik hayatta kullanıma dair sosyal medya kullanımı, haber/blog/reklam/afiş takibi, özenli dil kullanımı ve hayatla ilişkilendirme kodları üzerinde yoğunlaşılmıştır. Fikir sorularında beceri alanı boyutuyla alakalı olarak okuryazarlık türlerinin yetkinlik ve öğrenme gerektirmesine değinilirken; okuryazarlık türlerinin kişisel gelişime olan yansımasında olumlu ve olumsuz durumların yer aldığı belirlenmiştir. Disiplinler arası kullanıma ilişkin boyutta en uygun okuryazarlık türlerinin; bilgi, medya, finansal, görsel okuryazarlıklar olduğu ifade edilmiştir. En çok benimsenen okuryazarlık türleri dijital ve medya okuryazarlığı olurken; öneriler sorusunda en fazla ders materyallerinde vurgulama, ders desteği, Web2.0 araç desteği, eleştirel bakma, dil becerisi ve kendini geliştirme kodlarına değinilmiştir. Çalışmanın sonucunda öğretmen adaylarının Maarif Modeline dair birtakım okuryazarlık becerilerini belirli oranda bildikleri fakat Maarif Modelinde geçen okuryazarlık türlerine tam anlamıyla hâkim olmadıkları tespit edilmiştir.
Turkish Preservice Turkish Teachers Awareness of the Types of Literacy in the Maarif Model
Keywords: Maarif Modeli; Okuryazarlık Becerileri; Görüngübilim; Türkçe Öğretmen Adayı; Türkçe Eğitimi