YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜKETİMİ, FOSİL ENERJİ TÜKETİMİ, TİCARİ DIŞA AÇIKLIK VE BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmada Türkiye'de yenilenebilir enerji tüketimi, fosil enerji tüketimi, ticari dışa açıklık ve büyüme arasındaki ilişkinin analizi yapılmıştır. Bu çalışmada Türkiye Ekonomisine ait 1990-2020 dönemlerine ait yenilenebilir enerji tüketim oranı, fosil enerji kaynakları tüketim miktarı ve ticari dışa açıklık oranının ekonomik büyüme üzerinde etkisi incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Augmented (Genişletilmiş) Dickey-Fuller (1979, ADF) birim kök testi yapılmıştır. Değişkenler arasında nedensellik ilişkisini tanımlamak amacıyla Hatemi-J (2012) Asimetrik Nedensellik Testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, yenilenebilir enerji tüketim artışının ekonomik büyümeyi arttığı aynı zamanda negatif yönlü ilişkininde aynı oranda etkilediği görülmektedir. Ayrıca ticari dışa açıklıkta meydana gelen pozitif etkinin ekonomik büyümeyi aynı yönlü arttığı görülmektedir. Fosil enerji kaynakları için petrol tüketimi ve doğalgaz tüketimi incelenmiştir. Bu durumda elde edilen sonuçlar, petrol tüketiminin pozitif etkisi, büyümeyi arttırırken, büyüme de meydana gelen negatif olgu ise petrol tüketimini arttırmaktadır. Bu kapsamda nötr bir ilişkiden bahsetmek mümkün olmaktadır. Büyüme ile doğalgaz tüketimi arasında herhangi bir ilişkiye rastlanmamıştır.

In this study, the relationship between renewable energy consumption, fossil energy consumption, trade openness and growth in Turkey was analyzed. In this study, the effects of the renewable energy consumption rate, fossil energy resources consumption amount and trade openness rate of the Turkish Economy between 1990 and 2020 on economic growth were examined. For this purpose, Augmented Dickey-Fuller (1979, ADF) unit root test was performed. Hatemi-J (2012) Asymmetric Causality Test were applied to identify the causality relationship between the variables. According to the analysis results, it is seen that the increase in renewable energy consumption increases economic growth and also affects the negative relationship at the same rate. In addition, it is seen that the positive effect of trade openness increases economic growth in the same direction. Oil consumption and natural gas consumption for fossil energy sources were examined. In this case, the results obtained show that the positive effect of oil consumption increases growth, while the negative effect of growth increases oil consumption. In this context, it is possible to talk about a neutral relationship. No relationship was found between growth and natural gas consumption.