Bizans İmparatorluğu’nun Alternatif İstihkâm Şehri: Dara Anas-tasiopolis Kuruluşu ve Günümüze Kadarki Durumu

Abstract

Bugün Güneydoğu Anadolu bölgemizde Nusaybin’e yakın noktada Oğuz köyü olarak bilinen Dara şehri, tarihi çok eskilere dayanan bir yerleşim yeridir. Klasik ortaçağ kaynaklarında Part imparatoru Darius’un Büyük İskender ile yaptığı savaşta yenilerek öldürüldüğü yer olarak Darius’un ismine izafeten Dara adıyla kurulduğu belirtilen bu şehir MS. 363 yılında Bizans imparatoru Jovian’ın imparatorluğun Mezopotamya’daki güçlü şehri Nusaybin’i Perslilere terk etmesi sonrasında sınırda yaşanan bocalama süreci imparatorluk için alternatif bir istihkâm şehri fikrini gündeme getirdi. Dara, VI. Asır başlarından İslam fetihlerine kadar bu önemli görevi yerine getirebilecek bir şehir olarak tanzim edildi. Dara’nın bir istihkâm şehri olarak tanziminden sonra Bizans imparatorluğu Mezopotamya sınırında muvaffakiyetler elde etti. İslam fetihlerinden sonra kent Nusaybin ile aynı kaderi paylaştı ve bir sınır şehri olarak önemini yitirdi. XIII. Asırdan XIX. Asra kadar bölgeye gelen Arap ve batılı seyyahlar kentin bir harabe halinde olduğunu ve Roma-Bizans yapılarını içerisinde barındırdığından söz ederlerDara city which today known Oğuz villiage and located in southeastern region of Anatolia close by Nisibis is a settlement based on very old history. In classical medieval sources this city was known as the place which Darius the Persian king murdered during its war with the emperor Alexander the Great. After the cede to Sassanids of Nisibis the vigorous city in Mesopotamia by Byzantine Emperor Jovian in AD 363 the stagger period in Mesopotamia border revived the idea of alternative city for empire. Dara was designed as a city that can fulfill this important task. After the establishment of a fortress in the city of Dara Byzantine Empire has achieved successes in Mesopotamia border. After Islamic conquests the city shared the same fate with Nisibis and lost her important as a border city. From XIII. Century to XIX. Century Arab and Western travelers who came to the region mention that the city was ruined and keep the Roman-Byzantine buildings in it