MURAT NEHRİ İLE BATMAN ÇAYI'NIN TAŞKIN FREKANS ANALİZLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Taşkınlar can ve mal kaybına neden olan doğal afetler arasında önemli bir yer tutmaktadır. Taşkın nedeniyle su, akarsuyun ana yatağından taşarak çevreye ciddi zararlar vermektedir. Meskûn bölgeler, köprüler, yollar, ziraat alanları taşkınlardan önemli derecede zarar görebilmektedirler. Bu zararları en düşük seviyeye indirebilmek için taşkınların niceliklerinin ve meydana gelme frekanslarının güvenilir bir şekilde tahmin edilmesi önem taşımaktadır. Ayrıca, akarsu üzerine inşa edilecek hidrolik yapıların planlanması ve tasarlanması açısından da taşkınlar büyük önem taşımaktadırlar. Taşkını meydana getiren faktörler rastgele değişkenlerdir. Bu nedenle, taşkınların incelenmesinde istatistikî metotlar kullanılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin en büyük debiye sahip akarsularından olan Fırat Nehri'nin kolu olan Murat Nehri üzerinde bulunan dört akım gözlem istasyonu (Palu, Akkonak, Tutak ve Diyadin) ile Dicle Nehri'nin kolu olan Batman Çayı üzerinde bulunan iki akım gözlem istasyonuna (Malabadi ve Sinan) ait akım verileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçların dağılımlara uygunluğu incelenerek bağımsızlık sınamaları de uygulandıktan sonra farklı dönüş aralıklarındaki taşkın debileri hesaplanmıştır.

Floods have an important place among the natural disasters that cause losses of life and property. Because of the flood, the water flows from the main bed of the river and causes serious damage to the surrounding area. Residential areas, bridges, roads, agricultural areas can suffer considerable damage from floods. It is important to reliably estimate the quantities of floods and the frequency of floods in order to reduce these losses to the lowest level. In addition to that, floods are of great importance in terms of planning and designing hydraulic structures to be built on the stream. The factors that bring the flood to the field are random variables. For this reason, statistical methods are used in the study of floods. In this study, The flow data belonging to four main observation stations (Palu, Akkonak, Tutak and Diyadin) on Murat river, which is a streamline of the Euphrates river having the greatest flow rate among the rivers in Turkey and two flow observation stations (Malabadi and Sinan) in Batman stream which is a streamline of Tigris river has been analyzed statistically. After applying the independence tests by examining the conformity of the obtained results to the distributions, the flood trends at different return intervals were calculated.