KRİZ DÖNEMLERİNDE İSTİHDAM PROGRAMLARI: DEPREM SONRASI TÜRKİYE'DE TOPLUM YARARINA PROGRAM (TYP) ÇALIŞANLARININ DENEYİMLERİ

Abstract

İstihdam programları, kriz dönemlerinde kısa vadeli gelir desteği sağlama, toplumsal uyumu güçlendirme, geçim kaynaklarını sürdürme ve psikososyal dayanıklılığı artırma açısından kritik politika araçlarıdır. Türkiye’de afet sonrası geçici istihdam programları, oplum Yararına Programlar (TYP/CBP) aracılığıyla uygulanmaktadır. Bu programlar, işsizlik yardımı çerçevesinde topluluk temelli kamu işleri olarak faaliyet göstermektedir. Bu çalışma, 2023 depremlerinin ardından Hatay’daki Geçici Barınma Alanlarında (GBA) istihdam edilen TYP çalışanlarının deneyimlerini incelemektedir. Yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmeler tematik içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, TYP çalışanlarının hem afet mağduru hem de hizmet sunucu olmalarından kaynaklanan ikili kırılganlıklar yaşadıklarını; barınma güvencesizliği, yas deneyimi ve sınırlı psikososyal destek gibi sorunlar bildirdiklerini ortaya koymaktadır. Bu bulguları tamamlamak amacıyla, barınma, erişim ve psikososyal sorunların yaygınlığını karşılaştırmak için Cochran’ın Q testi uygulanmıştır. Ancak istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Genel olarak bulgular, TYP’lerin yalnızca hayati öneme sahip geçici gelir desteği sağlamakla kalmadığını, aynı zamanda ekonomik açıdan dezavantajlı grupların dayanıklılığını da güçlendirdiğini göstermektedir.

Workfare programs are critical policy instruments in times of crisis, offering short-term income support, fostering social cohesion, sustaining livelihoods, and enhancing psychosocial resilience. In Türkiye, post-disaster temporary employment is primarily implemented through Community Benefit Programs (CBPs), which operate as community-based public works within a workfare framework. This study examines the experiences of CBP workers employed in Temporary Shelter Areas (TSAs) in Hatay after the 2023 earthquakes. Semi-structured, in-depth interviews were analyzed through thematic content analysis. The results reveal that CBP employees faced dual vulnerabilities as both disaster survivors and service providers, reporting housing insecurity, bereavement, and limited psychosocial support. To complement these findings, Cochran’s Q test was applied to compare the prevalence of housing, access, and psychosocial problems. Although no statistically significant differences were found. Overall, the findings emphasize that CBPs not only provided vital temporary income support but also contributed to the resilience of economically disadvantaged groups.